काठमाडौँ । खानेपानी, जलस्रोत तथा सिँचाइ मन्त्री प्रदीप यादवले खानेपानी तथा जलस्रोत व्यवस्थापनमा दिगो र वैज्ञानिक प्रणाली अपनाउनु आजको आवश्यकता भएको बताएका छन्।
नेपाल हाइड्रोजियोलोजिकल एसोसियसनले आयोजना गरेको प्रथम नेपाल जलभूगर्भ सम्मेलन २०२५ को उद्घाटन गर्दै मन्त्री यादवले भूमिगत जल स्रोतको दिगो प्रयोग, प्रदूषण न्यूनीकरण, वातावरण संरक्षण र जलवायु परिवर्तनका असर न्यूनिकरणका विषयमा वैज्ञानिक अनुसन्धान र योजनाबद्ध कार्य आवश्यक रहेको उल्लेख गरे।
मन्त्री यादवले भने, “हामी प्रायः हिमालका नदी, ताल र झरनाको चर्चा गर्छौं तर हाम्रो समृद्धिको ठूलो हिस्सा जमिनमुनि लुकेको भूमिगत जल हो। यो अदृश्य तर अमूल्य स्रोत हो, जसले कृषि, उद्योग र दैनिक जीवनलाई नै धानेको छ।”
उनले सतहमा रहेका जलस्रोतमा बढ्दो चापका कारण भूमिगत जल स्रोतको दोहन तीव्र बन्दै गएको र यसले दीर्घकालीन रूपमा गम्भीर समस्या सिर्जना गर्ने चेतावनी दिए। विशेषगरी तराईका लाखौं नागरिकको जीवन भूमिगत जलसँग प्रत्यक्ष सम्बन्धित रहे पनि यसको महत्व अझै पर्याप्त रूपमा नबुझिनु दुःखद भएको उनले बताए।
खानेपानी तथा ढल व्यवस्थापन विभागका महानिर्देशक ईन्जिनियर रामकुमार श्रेष्ठले जलवायु परिवर्तनका कारण तराईमा चापाकल सुकेको र खानेपानीको गम्भीर समस्या देखिएको उल्लेख गर्दै मन्त्रालयले तत्काल राहत र दीर्घकालीन समाधानका लागि योजनाबद्ध रूपमा काम गरिरहेको जानकारी दिए।
त्यसैगरी तलस्रोत तथा सिँचाइ विभागका महानिर्देशक मित्र बरालले भूमिगत जल संरक्षण र उपयोगमा वैज्ञानिक दृष्टिकोण अत्यावश्यक रहेको भन्दै यस्ता सम्मेलनहरूले नीति निर्माणमा योगदान पुर्याउने बताए।
सम्मेलनमा नेपालका साथै विदेशी जल व्यवस्थापन विज्ञ, नेपाल सरकारका विभिन्न निकायका प्रतिनिधि, त्रिभुवन विश्वविद्यालय, गैरसरकारी संस्था तथा सरोकारवालाको सहभागिता रहेको थियो। करिब १५० भू–वैज्ञानिक, भूमिगत जल विज्ञ, इञ्जिनियर र वातावरणविद् सहभागी उक्त सम्मेलनबाट प्राप्त सुझाव र निष्कर्षले खानेपानी र जलस्रोत व्यवस्थापनको दीर्घकालीन समाधानमा योगदान पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ।
