Date
बुध, भदौ १०, २०८३
Wed, August 26, 2026
Home Blog

घाइतेको ज्यान जोगाउनु, बेपत्ताको खोजी र प्रभावितलाई सुरक्षा दिनु सरकारको पहिलो प्राथमिकता : प्रधानमन्त्री

0

काठमाडौँ। प्रधानमन्त्री वालेन्द्र शाहले सरकारको अहिलेको पहिलो प्राथमिकता घाइतेहरूको ज्यान जोगाउनु, बेपत्ता भएकाहरूको खोजी गरिनु र प्रभावित मानिसहरूलाई सुरक्षा दिनु रहेको बताउनुभएको छ । आज सामाजिक सञ्जालमार्फत बाढी प्रभावित क्षेत्र तथा अन्य क्षेत्रका नागरिकहरूलाई अपिल गर्दै सरकारले सम्पूर्ण ध्यान उद्धार, खोजी र राहतमा खर्चिएको बताउनुभएको हो ।

“आज म अत्यन्तै भारी मन लिएर तपाईंहरूमाझ उभिएको छु । आज बिहान रसुवाको भोटेकोशी नदीमा अचानक आएको भीषण बाढीले पुर्‍याएको ठूलो मानवीय र भौतिक क्षतिले सिङ्गो देशलाई नै स्तब्ध र मर्महत बनाएको छ । प्राकृतिक विपद्को यो अप्रत्याशित बज्रपातले हाम्रा धेरै दाजुभाइ, दिदीबहिनी र साना–साना बालबालिकाहरूलाई गहिरो पीडामा धकेलेको छ”, उहाँले भन्नुभएको छ ।

प्रधानमन्त्री शाहका अनुसार बाढीका कारण हालसम्म ९५ जनाले ज्यान गुमाइसक्नुभएको छ । “म नेपाल सरकार र व्यक्तिगत तर्फबाट ज्यान गुमाउनुहुने ती सम्पूर्ण मृतकहरूप्रति भावपूर्ण श्रद्धाञ्जली अर्पण गर्दछु । आफ्नो मान्छे, आफ्नो परिवार र सर्वस्व गुमाएर शोकमा डुब्नुभएका ती दाजुभाइ तथा दिदीबहिनीहरूमा गहिरो समवेदना व्यक्त गर्दछु । तपाईंहरूको यो असैह्य पीडामा सिङ्गो नेपाल सरकार र सम्पूर्ण देशबासी साथमा छौँ । बाढीमा परी घाइते हुनुभएका र अस्पतालमा उपचार गराइरहनुभएका सबै नागरिकहरूको छिटोभन्दा छिटो स्वास्थ्य लाभको कामना गर्दछु”, उहाँले भन्नुभएको छ । उहाँले दुःखद् खबर पाउनासाथ सरकारले ढिला नगरी आफ्ना सम्पूर्ण शक्ति र संयन्त्रहरूलाई हजारौँको सङ्ख्यामा उद्धार कार्यमा परिचालन गरेको समेत उल्लेख गर्नुभएको छ ।

बाढी गएलगत्तै राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरणको आकस्मिक बैठक बस्यो । त्यसलगत्तै राष्ट्रिय परिषद्को बैठक र मन्त्रिपरिषद्को बैठक समेत बसेर उद्धार, खोज र राहत कार्यलाई कसरी तीव्र बनाउने भन्नेबारे महत्त्वपूर्ण निर्णयहरू गरिएको उहाँको भनाइ छ । बाढी प्रभावित क्षेत्रमा नागरिकहरूको ज्यान जोगाउन र खोजतलास गर्न नेपाली सेना, सशस्त्र प्रहरी बल र नेपाल प्रहरीका टोलीहरूलाई तत्कालै मैदानमा उतारिएको प्रधानमन्त्री शाहले जानकारी दिनुभयो ।

प्रधानमन्त्री शाहका अनुसार घाइते नागरिकहरूको सहज र निःशुल्क उपचारका लागि काठमाडौँको वीर अस्पताल र राष्ट्रिय ट्रमा सेन्टरमा १०० वटा शय्या छुट्याइएको छ । उपत्यकाका अन्य सबै ठूला अस्पतालहरूलाई पनि जुनसुकै बेला घाइतेको उपचारका लागि तयारी अवस्थामा राखिएको छ । सरकारले प्रभावित क्षेत्रमै मेडिकल टिम खटाएर घाइतेहरूको उद्धार र प्राथमिक उपचार गरिरहेको छ । काठमाडौँको राष्ट्रिय ट्रमा सेन्टर, विभिन्न सुरक्षा निकायहरूबाट चिकित्सकसहितको स्वास्थ्यकर्मीको टोली तत्कालै पठाइएको छ । यस्तै, नेपाल स्काउट, विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनलगायत निकायबाट पनि चिकित्सक, उद्धारकर्मी र स्वास्थ्य सामग्री बाढीप्रभावित क्षेत्रमा पठाइसकिएको छ ।

आपत्कालीन स्वास्थ्य सेवा, औषधी र रगतको अभाव नहोस् भनेर रक्तसञ्चार केन्द्र, बागमती र गण्डकी प्रदेशका स्वास्थ्य मन्त्रालयहरू, नेपाल रेडक्रस सोसाइटी, लायन्स क्लब र नेपाल स्काउटजस्ता सङ्घसंस्थाहरूसँग निरन्तर समन्वय भइरहेको छ ।

बाढीग्रस्त क्षेत्रका सङ्घीय सांसदहरूसँग हामीले परामर्श गरी स्थानीय तहमा कहाँ के सहयोग आवश्यक छ, सोही अनुसार सहजिकरण गरिरहेका छौँ । घाइतेहरूको थप विवरण संकलन गर्ने काम अझै निरन्तर जारी छ ।

यो विपद्बाट नागरिकलाई बचाउन र उहाँहरूको जनजीवन सामान्य बनाउन सरकार लागिरहनेछ । बाढीमा हराइरहेका नागरिकहरूको खोजतलासलाई अझ तीव्र पारिनेछ । घाइतेहरूको पूर्ण विवरण र बाढीले पुर्‍याएको क्षतिको विस्तृत विवरण सङ्कलन गरिनेछ । आज रातभर पनि उद्धार कार्य जारी नै रहने उहाँको भनाइ छ ।

“नुवाकोटको विदुर, रसुवाको उत्तरगया र गोसाइँकुण्ड, धादिङको गजुरी, गल्छी, बेनीघाट, त्रिपुरासुन्दरी र सिद्धलेख तथा गोरखाको शहीद लखन र गण्डकी गाउँपालिका बाढीबाट बढी प्रभावित भएका छन् । यी सबै क्षेत्रका पीडित परिवारहरूसम्म खानेकुरा, सफा खानेपानी, औषधी र अस्थायी बसोबासको व्यवस्था तुरुन्त पुर्याइने छ”, प्रधानमन्त्री शाहले भन्नुभएको छ ।

बाढीका कारण भत्किएका सडक, पुल, बिजुली र खानेपानीका आयोजनाहरूलाई प्राथमिकताका साथ पुनर्निर्माण गरी जनजीवनलाई पुनः पुरानै अवस्थामा फर्काइनेछ । विस्थापित भएका परिवारहरूलाई सुरक्षित स्थानमा पुनःस्थापना गरिनेछ उहाँको भनाइ छ ।

प्रधानमन्त्री शाहले भन्नुभएको छ, “तपाईंहरूले भोग्नुपरेको पीडा र गुमाएको क्षति सानो छैन । तर म तपाईंहरूलाई विश्वास दिलाउन चाहन्छु—यो कठिन घडीमा तपाईंहरू एक्लो हुनुहुन्न । राज्य आफ्ना सम्पूर्ण साधन र स्रोतका साथ तपाईंहरूकै साथमा छ । कृपया धैर्य धारण गर्नुहोला । तपाईंहरूको उद्धार, उपचार, खानपिन र बसोबासको पूर्ण जिम्मेवारी सरकारले लिन्छ ।”

यस्तो विपद्को बेला हामी सबै एक ढिक्का हुन आग्रह गर्दै उहाँले सम्पूर्ण सामाजिक सङ्घसंस्था, उद्योगी–व्यवसायी, युवा स्वयंसेवक र आम नागरिकहरूलाई सरकारले चलाएको राहत र उद्धार अभियानमा आ–आफ्नो ठाउँबाट हात बढाउन र सहयोग गर्न हार्दिक अनुरोध समेत गर्नुभएको छ ।

भोटेकोशी बाढी : हालसम्म ९५ जनाको मृत्यु

0

काठमाडौँ । रसुवास्थित भोटेकोशी नदीमा आज बिहान आएको भीषण बाढीका कारण साँझ ५ः४५ बजेसम्म ७० जनाको मृत्यु भएको पुष्टि भएको छ । नेपाल प्रहरीले उपलब्ध गराएको तथ्याङ्कअनुसार २७ जना महिला, ३७ जना पुरुष, ६ जना बालिका, ५ बालक र पहिचान नखुलेका २० जनाको शव फेला परेको छ ।

जसमध्ये रसुवामा १ जनाको पुरुषको शव फेला परेको छ । नुवाकोटमा ५ जना महिला र ६ जना पुरुष गरी ११ जनाको शव फेला परेको छ ।

धादिङमा ११ महिला, ५ पुरुष, २ (पहिचान नखुलेको) गरी १८ जनाको शव फेला परेको प्रहरीले जनाएको छ । गोरखामा एक महिला, ४ पुरुष र एक बालक र १० जना (पहिचान नखुलेको)को शव फेला परेको छ । चितवनमा १० महिला, १० पुरुष, २ बालिका, ३ बालक र ८ जना ९पहिचान नखुलेका०को शव भेटिएको छ ।

प्रहरीका अनुसार तनहुँमा ३ जना पुरुष, १ जना बालिका र १ जना बालकको शव फेला परेको छ भने नवलपरासीपूर्वमा ८ जना पुरुष र ३ जना बालिकाको शव फेला परेको छ ।

६३ जना उपचाररत

नेपाल प्रहरीका अनुसार बाढीमा परी घाइते भएका ६३ जनाको उद्धार गरी हाल विभिन्न अस्पतालमा उपचार भइरहेको छ । जसमा महाराजगञ्जस्थित त्रिभुवन विश्वविद्यालय शिक्षण अस्पतालमा २१ जना, राष्ट्रिय ट्रमा सेन्टरमा ७ जना, वीरेन्द्र सैनिक छाउनी अस्पतालमा १ जना, रसुवा अस्पतालमा २१ जना र त्रिशूली अस्पतालमा १६ जना, नर्भिक अस्पतालमा ३, ग्रीनसिटी अस्पतालमा १ जनाको उपचार भइरहेको प्रहरीले जनाएको छ ।

नेपाल प्रहरीका अनुसार टिमुरेबाट १०, रसुवागढीबाट , स्याफ्रुबेँसीबाट ३, मैलुङबाट ५, वेत्रावतीबाट एक जना र हाकुबाट एक जना गरी २ जना प्रहरी सम्पर्कबिहीन छन् ।

सर्लाहीको भूमिगत सिँचाइ प्रमुखसहित दुई जनामाथि भ्रष्टाचारको मुद्दा दायर

0

काठमाडौँ । अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोगले सर्लाहीको भूमिगत जलस्रोत तथा सिँचाइ विकास डिभिजन कार्यालयका कार्यालय प्रमुख अनुपमा ढकाल र सोही कार्यालयका मेकानिकल अधिकृत छैठौँ तुलाकान्त चौधरीलाई घुस लिएर भ्रष्टाचार गरेको भन्दै आज विशेष अदालत काठमाडौँमा आरोपत्रपत्र दायर गरेको छ ।

आयोगको टोलीले केही समय अघि कार्यालय प्रमुख ढकाल र मेकानिकल अधिकृत चौधरीको मिलेमतोमा बोरिङ र मोटर जडानकार्य सम्पन्न भएपछि अवैध रूपमा रु सात लाख ५० हजार घुस लिएको अवस्थामा नियन्त्रणमा लिएको थियो ।

आयोगका प्रवक्ता सुरेश न्यौपानले दुवै जनाले रु सात लाख ५० हजार घुस लिएको पुष्टि भएकोले भ्रष्टाचार निवारण ऐन, २०५९ को दफा ३ को उपदफा ९१० बमोजिमको कसुर भएको हुँदा निजलाई बिगो सात लाख ५० हजार कायम गरी भ्रष्टाचार निवारण ऐन, २०५९ को दफा ३ को उपदफा ९१० को देहाय ९घ० बमोजिम कैद र सोही ऐनको दफा ३ को उपदफा ९१० बमोजिम बिगोबमोजिम जरिवाना सजायको माग माग दावी गरेको बताउनुभयो ।

नेपाली सेना र निजी क्षेत्रका हेलिकप्टरद्वारा ११४ जना बाढी प्रभावितको उद्धार

0

काठमाडौँ । रसुवास्थित भोटेकोशी नदीमा आज बिहान आएको भीषण बाढीलगत्तै नेपाली सेना र निजी क्षेत्रले ११४ जनाको हवाई उद्धार गरेका छन् ।

नेपाल प्रहरीका अनसार नेपाली सेनाले विभिन्न उडानमार्फत ८५ जनाको उद्धार गरेको छ भने निजी क्षेत्रका विभिन्न हेलिकप्टर कम्पनीले २९ जनाको उद्धार गरेका छन् ।

नेपाली सेनाले रसुवाको टिमुरे–धुन्चेमा ६० जना, टिमुरे–त्रिशूलीमा १३, मैलुङमा पाँच जना, बेत्रावतीमा चार जना, त्रिशूली–काठमाडौँमा तीन जनाको उद्धार गरेको छ ।

त्यसैगरी निजी क्षेत्रअन्तर्गत कैलाश हेलिकप्टरले रसुवा–टिचिङ अस्पतालमा पाँच जना, सिम्रिकले रसुवाबाट तीन, जना, अन्नपूर्ण रसुवाबाट टिचिङ अस्पतालमा चार जनाको उद्धार गरेका छन् । साथै प्रभु हेलिकप्टरले रसुवादेखि टिचिङ अस्पतालमा पाँच जना, सिम्रिकले रसुवा–टिचिङ अस्पतालमा दुई जना, फिसटेलले रसुवा–टिचिङ अस्पतालमा पाँच जना, एभरेष्टले रसुवा–टिचिङ अस्पतालमा दुई जना र प्रभु हेलीले रसुवा–वीर अस्पतालमा तीन जनाको उद्धार गरेका छन् ।

रसुवाको बाढीः त्रिशूली र नारायणी नदीमा १८ शव भेटिए

0

चितवन । तिब्बतबाट आएको बाढीसँगै चितवनका त्रिशूली र नारायणी नदीमा १८ वटा शव भेटिएको छ । कुरिनटारदेखि नारायणगढको लिला चोकसम्म ती शव भेटिएका हुन् ।

प्रमुख जिल्ला अधिकारी गणेश अर्यालका अनुसार साँझ ६ः०० बजेसम्म ठाउँ–ठाउँमा ती शव भेटिएका हुन् । सुरक्षा निकायले नदी तटीय क्षेत्रमा उच्च सतर्कताका साथ बगेर आएका शवहरू निकाल्ने काम गरिरहेको छ । उहाँले भन्नुभयो, “अहिलेसम्म १८ वटा शव भेटिएको छ । १२ वटा हातखुट्टाहरू भेटिएका छन् । अरु विवरण लिँदै छौँ ।” बाढीको बहावसँगै ती शवहरू आएको उहाँले बताउनुभयो ।

बाढी नारायणगढसम्म आइपुग्दै गर्दा पानीको बहाव खतरा तहमा पुगेको छैन । प्रजिअ अर्यालका अनुसार चितवन यो बाढीका कारण जोखिममा परेको छैन । आमनागरिकलाई नदीमा सामान तान्न नजान आग्रह गर्दै उहाँले शवहरू देखिएमा खबर गर्न आग्रह गर्नुभयो ।

नारायणी बेसिन फिल्ड कार्यालय भरतपुरका प्रमुख ई। सुमित अधिकारीका अनुसार देवघाटस्थित नारायणी नदीमा वहाव घट्न थालेको छ । यहाँ नौ मिटर कटेपछि खतरा मानिन्छ । छ दशमलव ८० मिटर पानीको सतह पुगेर घट्न सुरु भएको उहाँले जानकारी दिनुभयो । अब नदीको सतह घट्न थालेकाले खतरा टरेको उहाँको भनाइ छ ।

बाढीको जोखिमका कारण पृथ्वी राजमार्ग र नारायणगढ–मुग्लिन सडकखण्डमा दिउँसैबाट सवारी रोकिएको छ । पोखरातर्फ जाने सवारीसाधनलाई पठाउन सुरु गरिएको छ । पृथ्वी राजमार्गको धादिङमा सडक अवरुद्ध भएकाले त्यसतर्फ जाने सवारीसाधन रोकिएको जिल्ला ट्राफिक प्रहरी कार्यालय चितवनका प्रमुख प्रहरी निरीक्षक अनिल थापाले बताउनुभयो ।

नारायणी नदीमा बाढी आउन सक्ने भन्दै आज दिउँसो नदी आसपासका विद्यालय बन्द गरिएका थिए । नदी तटीय क्षेत्रमा सुरक्षा निकायले माइकिङ गरेको थियो ।

भाथाधाममा ट्र्याक्टरबाट खसेका किशोरको चक्काले किचेर मृत्यु, चालक फरार

0

वीरगंज । पर्साको पटेर्वा सुगौली गाउँपालिका–१ स्थित प्रसिद्ध धार्मिक तीर्थस्थल भाथाधाम (बाबा दुधेश्वरनाथ महादेव) मा ट्र्याक्टरबाट खसेका एक किशोरको सोही ट्र्याक्टरले किचेर मृत्यु भएको छ।

मृत्यु हुनेमा बाराको विश्रामपुर गाउँपालिका–५ इटियाही टोल निवासी अजय रामका छोरा करिब १७ वर्षीय आकाश राम रहेका छन्।

एक महिने साउने मेला समापन भएपछि मंगलबार बिहान मेलामा थापिएका पसलका सामान लिन जाने क्रममा राम ट्र्याक्टरबाट खसेका थिए। ट्र्याक्टरबाट खसेपछि उनी सोही ट्र्याक्टरको चक्कामुनि परी घटनास्थलमै मृत्यु भएको प्रहरीले जनाएको छ।

प्रहरीका अनुसार दुर्घटनाका बेला ट्र्याक्टरमा चालक र मृतक किशोर गरी दुई जना मात्रै सवार थिए। उनीहरू नाताले काका–भतिजा रहेको प्रारम्भिक जानकारी प्राप्त भएको छ।

ट्र्याक्टर चारभैया पोस्टबाट करिब दुई किलोमिटरभित्र पुगेपछि किशोर ट्र्याक्टरबाट खसेका थिए। त्यसपछि चक्काले किच्दा उनको मृत्यु भएको प्रारम्भिक अनुसन्धानबाट खुलेको इलाका प्रहरी कार्यालय पटेर्वा सुगौलीले जनाएको छ।

घटना मंगलबार बिहान करिब ७ बजेको समयमा भएको बताइएको छ। बाटोमा रगत देखेपछि भाथाधामतर्फ जाँदै गरेका श्रद्धालुले नेपाली सेनालाई घटनाबारे जानकारी गराएका थिए। त्यसपछि मेला व्यवस्थापन समितिका अध्यक्ष अल्खदेव चौधरी घटनास्थलमा पुग्दा किशोर मृत अवस्थामा भेटिएपछि प्रहरीलाई खबर गरिएको थियो।

सूचना पाएलगत्तै इलाका प्रहरी कार्यालय पटेर्वा सुगौलीका प्रहरी निरीक्षक समुन्नत अधिकारीको नेतृत्वमा प्रहरी टोली घटनास्थल पुगेको थियो।

प्रहरी निरीक्षक अधिकारीका अनुसार प्रारम्भिक अनुसन्धानमा ट्र्याक्टरबाट खसेपछि चक्काले किचेर किशोरको मृत्यु भएको देखिएको छ। घटनापछि चालक ट्र्याक्टरसहित फरार भएकाले उनको खोजी भइरहेको प्रहरीले जनाएको छ।

मृतकको शव पोस्टमार्टमका लागि वीरगन्जस्थित नारायणी अस्पताल पठाइएको छ । प्रहरीले घटनाबारे थप अनुसन्धान गर्दै फरार चालकको खोजी गरिरहेको जनाएको छ ।

२५ वर्षदेखि बन्द वीरगंज चिनी कारखाना पुनः सञ्चालनको सम्भाव्यता अध्ययन सुरु

0

वीरगंज । करिब २५ वर्षदेखि बन्द रहेको वीरगंज चिनी कारखाना पुनः सञ्चालनको सम्भाव्यता अध्ययन गर्न सरकारले गठन गरेको कार्यदल स्थलगत निरीक्षणमा जुटेको छ । मंगलबार वीरगंज आइपुगेको तीन सदस्यीय कार्यदलले कारखाना परिसरमा पुगेर स्थलगत अनुगमन तथा निरीक्षण सुरु गरेको हो ।

उद्योग, वाणिज्य तथा आपूर्ति मन्त्रालयले भदौ १ गते कारखानाको वर्तमान अवस्था अध्ययन गरी पुनः सञ्चालनको सम्भाव्यता र आवश्यक कार्ययोजना तयार गर्न कार्यदल गठन गरेको थियो । कार्यदलका संयोजक मन्त्रालयका सिडिई श्रीकान्त यादव तथा सदस्यमा शाखा अधिकृत ज्योति पौडेल र मन्त्रालयका सल्लाहकार श्याम शर्मा रहेका छन् ।

कार्यदलका संयोजक यादवका अनुसार टोलीले वीरगंजमा दुई–तीन दिन बसेर कारखानाको स्थलगत निरीक्षण तथा अनुगमन गर्नेछ । त्यसपछि काठमाडौं फर्किएर अध्ययनका आधारमा प्रतिवेदन तयार गरी मन्त्रालयमा बुझाइनेछ ।

सरकारले कार्यदललाई १५ दिनभित्र अध्ययन प्रतिवेदन पेस गर्ने जिम्मेवारी दिएको छ । कार्यदलले कारखानाको वर्तमान अवस्था, विगतमा भएका निर्णय, यसअघि तयार भएका अध्ययन तथा प्रतिवेदनको समीक्षा गर्दै पुनः सञ्चालनका लागि चाल्नुपर्ने कदमबारे सुझाव दिनेछ ।

त्यस्तै, कारखाना परिसरमा रहेका भवन, संरचना, मेसिनरी तथा पार्टपुर्जाको वर्तमान अवस्था र तिनको उपयोग गर्न सकिने अवस्थाबारे पनि अध्ययन गरिनेछ । पुराना संरचना तथा मेसिनरी प्रयोग गरेर कारखाना सञ्चालन गर्न सकिने वा नयाँ प्रविधि र संरचना आवश्यक पर्ने विषयमा समेत कार्यदलले अध्ययन गर्नेछ ।

कार्यदलले कारखानाको वित्तीय, आर्थिक, प्राविधिक तथा कानुनी अवस्था विश्लेषण गरी विद्यमान समस्या पहिचान गर्नेछ । साथै कारखानाको स्वामित्वमा रहेको जग्गा तथा अन्य सम्पत्तिको अवस्थाबारे अध्ययन गरी देखिएका समस्या समाधानका लागि आवश्यक कानुनी तथा व्यवस्थापकीय विकल्पसमेत सिफारिस गर्ने जिम्मेवारी पाएको छ ।

उद्योग मन्त्री गौरीकुमारी यादवको पहलमा वीरगंज चिनी कारखाना पुनः सञ्चालनको सम्भाव्यता अध्ययनका लागि कार्यदल गठन गरिएको हो ।

तत्कालीन राजा महेन्द्रले सन् १९५९ मा सोभियत संघ (रुस) भ्रमणका क्रममा नेपालमा ठूलो चिनी कारखाना स्थापना गर्ने सम्झौता भएपछि वीरगंज चिनी कारखाना स्थापना भएको थियो । कारखानाले २०२१ साल माघ १८ गतेदेखि औपचारिक रूपमा चिनी उत्पादन सुरु गरेको थियो ।

तर निरन्तर घाटा बढ्दै गएपछि मन्त्रिपरिषद्को २०५९ फागुन १५ गतेको बैठकले वीरगंज चिनी कारखाना बन्द गर्ने निर्णय गरेको थियो । लामो समयदेखि बन्द रहेको कारखाना पुनः सञ्चालनको सरकारी पहलसँगै स्थानीय स्तरमा समेत चासो बढेको छ ।

मुक्त हरवाचरवाको पहिचान र पुनर्स्थापनाको माग गर्दै जनकपुरमा प्रदर्शन

0

जनकपुर । मुक्त हरवाचरवाको पहिचान, भूमि अधिकार तथा पुनर्स्थापनाको माग गर्दै जनकपुरधाममा हजारौँ मुक्त हरवाचरवाले विरोध प्रदर्शन गरेका छन्।

हरवाचरवा संघर्ष समितिको आयोजनामा ‘पहिचान हाम्रो आधार, पुनर्स्थापना हाम्रो सरोकार’ भन्ने मूल नारासहित मधेश प्रदेशका आठवटै जिल्लाबाट आएका मुक्त हरवाचरवाले जनकपुर रेलवे स्टेशनबाट विरोध र्‍याली निकालेका थिए। र्‍याली मुख्यमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालय अगाडि पुगेर कोणसभामा परिणत भएको थियो।

कोणसभालाई सम्बोधन गर्दै हरवाचरवा संघर्ष समितिका संयोजक श्रीप्रसाद सदाले हरवाचरवा मुक्ति घोषणा भएको चार वर्षभन्दा बढी समय बितिसक्दा पनि समुदाय भूमि, सुरक्षित आवास, सामाजिक सुरक्षा, सम्मानजनक रोजगारी, जीविकोपार्जन तथा आर्थिक पुनर्स्थापनाजस्ता आधारभूत अधिकारबाट वञ्चित रहेको बताए।

मुक्त हरवाचरवा अधिकार मञ्चका केन्द्रीय महासचिव लागिन्द्र सदाले मुक्ति घोषणा मात्रले वास्तविक मुक्ति नहुने भन्दै पहिचान, अधिकारको सुनिश्चितता र दिगो पुनर्स्थापना आवश्यक रहेको बताए। मधेश प्रदेश सरकारले आर्थिक वर्ष २०८३/८४ को नीति तथा कार्यक्रममा हरवाचरवाको पूर्ण मुक्ति, भूमि अधिकार, सामाजिक सुरक्षा, आर्थिक पुनर्स्थापना तथा मर्यादित जीविकोपार्जन सुनिश्चित गर्ने प्रतिबद्धता जनाए पनि त्यसलाई स्पष्ट कार्ययोजना, पर्याप्त बजेट र समयसीमासहित कार्यान्वयन गर्नुपर्ने उनको भनाइ थियो।

हरवाचरवा पुनर्स्थापना आन्दोलनका सदस्य तथा अधिवक्ता वालाराम भट्टराईले मधेश प्रदेशका आठवटै जिल्लामा हरवाचरवाको लगत संकलन तथा प्रमाणीकरण गरी तत्काल परिचयपत्र वितरण गर्नुपर्ने माग गरे। भूमिहीन परिवारको पहिचान गरी दिगो पुनर्स्थापनाको स्पष्ट योजना लागू गर्न र त्यसका लागि आवश्यक बजेट सुनिश्चित गर्न पनि उनले सरकारसँग आग्रह गरे।

कोणसभामा मुक्त हरवाचरवा अधिकार मञ्चका केन्द्रीय अध्यक्ष दशनलाल मण्डल, कोषाध्यक्ष राजवती मण्डल, केन्द्रीय सदस्य शिव सदा, गीता सदाय, ठकनीदेवी महरा तथा जिल्ला हरवाचरवा अधिकार मञ्च पर्साका अध्यक्ष अमरदेव पासवानलगायतले सम्बोधन गरेका थिए।

वक्ताहरूले आफ्ना मागप्रति सरकारले तत्काल ध्यान नदिए मुख्यमन्त्री कार्यालय अगाडि अनिश्चितकालीन धर्ना सुरु गर्ने चेतावनी दिएका छन्।

हरवा–चरवा संघर्ष समितिले आफ्ना दीर्घकालीन माग सम्बोधन गर्न करिब १० दिनअघि मधेश प्रदेशका भूमि व्यवस्था, कृषि तथा सहकारी मन्त्रीसमक्ष अल्टिमेटमसहित ज्ञापनपत्र बुझाएको थियो। तर माग सम्बोधन नभएपछि विरोध प्रदर्शन गर्नुपरेको समितिले जनाएको छ।

प्रदर्शनका क्रममा आन्दोलनकारीले मुख्यमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालय आसपासको निषेधित क्षेत्रमा र्‍याली अघि बढाउँदै सरकारको ध्यानाकर्षण गराएका थिए। उनीहरूले करिब ३० मिनेट सडक अवरोधसमेत गरेका थिए।

समितिले मुक्त हरवाचरवाका माग सम्बोधन गर्न मधेश प्रदेश सरकारले ठोस र अर्थपूर्ण कदम नचालेसम्म मुख्यमन्त्री कार्यालय अगाडि अनिश्चितकालीन धर्ना जारी राख्ने जनाएको छ। साथै, सम्बन्धित निकायलाई तत्काल संवादमा आउन र रचनात्मक तथा प्रभावकारी प्रक्रियामार्फत समस्या समाधान गर्न आग्रह गरेको छ।

स्टाफ नर्समा नाम निकालिदिने भन्दै ठगी गरेको आरोपमा बहुदरमाईका रुपेश पक्राउ

0

वीरगंज । स्टाफ नर्समा नाम निकालिदिने भन्दै ५० हजार रुपैयाँ ठगी गरेको आरोपमा पर्सा प्रहरीले एक युवकलाई पक्राउ गरेको छ ।

प्रहरीका अनुसार स्टाफ नर्समा नाम निकालिदिने भन्दै ५० हजार रुपैयाँ ठगी गरेको भन्ने सूचनाका आधारमा जिल्ला प्रहरी कार्यालय पर्साबाट खटिएको प्रहरी टोलीले सोमबार साँझ करिब ५ बजे वीरगंज महानगरपालिका–८ बाट उनलाई नियन्त्रणमा लिएको हो ।

पक्राउ पर्नेमा पर्साको बहुदरमाई नगरपालिका–२ घर भई हाल वीरगंज महानगरपालिका–१५ मा डेरा गरी बस्दै आएका २७ वर्षीय रुपेश भन्ने कृष्णा प्रसाद पटेल रहेका छन् ।

पटेललाई नियन्त्रणमा लिएर ठगीसम्बन्धी घटनाबारे थप अनुसन्धान भइरहेको जिल्ला प्रहरी कार्यालय पर्साले जनाएको छ ।

बालबालिकाको सुरक्षा : घरदेखि विद्यालयसम्म सचेतना आवश्यक

0

नाबालिकामाथि हुने यौन हिंसा, दुर्व्यवहार तथा हत्या जस्ता घटना केवल एउटा परिवारको पीडा होइनन्, यो सिंगो समाजका लागि गम्भीर चेतावनी हुन् । यस्ता घटना रोक्न अपराधीलाई कानुनी कारबाही गर्नुका साथै बालबालिकालाई सुरक्षित व्यवहारबारे जानकारी दिने, अभिभावकलाई सचेत बनाउने, विद्यालयमा बाल सुरक्षा शिक्षा प्रभावकारी बनाउने र समाजलाई जिम्मेवार बनाउने काम सँगसँगै अघि बढाउनुपर्छ । अभिभावकले के सिकाउने ? अभिभावकले बालबालिकासँग डर पैदा गर्ने होइन, खुलेर कुरा गर्न सक्ने वातावरण बनाउनुपर्छ। बच्चाले आफूलाई असहज लागेको कुरा अभिभावकसँग निर्धक्क भन्न सक्ने सम्बन्ध अत्यन्त महत्वपूर्ण हुन्छ । बालबालिकालाई सानैदेखि आफ्ना शरीरका निजी अंगबारे उमेरअनुसारको सरल र वैज्ञानिक जानकारी दिनुपर्छ । कसैले निजी अंग छुन खोजेमा, हेर्न खोजेमा, फोटो वा भिडियो खिच्न वा पठाउन लगाएमा त्यसलाई अस्वीकार गर्नुपर्छ भन्ने सिकाउनुपर्छ ।

बालबालिकालाई ‘नाइँ’ भन्न पाउने अधिकार, असहज परिस्थितिबाट टाढा जाने र विश्वासिलो वयस्कलाई तुरुन्त जानकारी गराउने कुरा सिकाउनुपर्छ । ‘ठूलो मान्छेले भनेपछि मान्नैपर्छ’ भन्ने संस्कारसँगै ‘गलत व्यवहार भएमा प्रश्न गर्न र विरोध गर्न पाइन्छ’ भन्ने आत्मविश्वास पनि विकास गर्नुपर्छ । त्यस्तै, सामाजिक सञ्जाल र मोबाइलको सुरक्षित प्रयोगबारे पनि अभिभावकले नियमित रूपमा कुराकानी गर्नुपर्छ । अपरिचित व्यक्तिसँग व्यक्तिगत जानकारी, तस्बिर वा भिडियो आदानप्रदान नगर्ने र धम्की वा प्रलोभन आएमा तुरुन्त अभिभावकलाई बताउने कुरा सिकाउनुपर्छ। विद्यालयमा ‘गुड टच’ र ‘ब्याड टच’ कसरी सिकाउने ? विद्यालयले बाल सुरक्षा शिक्षालाई औपचारिकतामा सीमित राख्नु हुँदैन । बालबालिकाको उमेर र बुझाइअनुसार सुरक्षित स्पर्श, असुरक्षित स्पर्श र असहज स्पर्शबारे नियमित रूपमा सिकाउनुपर्छ । ‘गुड टच’ भन्नाले माया, सान्त्वना वा आवश्यक स्वास्थ्य सेवाजस्ता बालबालिकालाई सुरक्षित र सहज महसुस हुने स्पर्श बुझाउन सकिन्छ । तर कुनै स्पर्शले डर, लाज, असहजता वा असुरक्षा महसुस गराउँछ भने त्यसबाट टाढा हुनुपर्छ भन्ने कुरा पनि स्पष्ट पार्नुपर्छ ।

विद्यालयले बालबालिकालाई यस्तो अवस्थामा तीन कुरा सम्झाउन सक्छ—‘नाइँ भन, त्यहाँबाट हट, विश्वासिलो व्यक्तिलाई भन ।’ बालबालिकालाई कसैले ‘यो कुरा कसैलाई नभन्नू’ भने पनि डराउन नहुने र विश्वासिलो अभिभावक, शिक्षक वा अन्य जिम्मेवार व्यक्तिलाई जानकारी दिनुपर्ने सिकाउनुपर्छ । तर यस्तो शिक्षा दिँदा बालबालिकालाई सबै स्पर्श खराब हुन् भन्ने भ्रम भने सिर्जना गर्नु हुँदैन। विद्यालयमा बालमैत्री गुनासो प्रणाली, सुरक्षित सम्पर्क व्यक्ति र आवश्यक परेमा परामर्श तथा संरक्षणको व्यवस्था पनि हुनुपर्छ। समाजको भूमिका बालबालिकाको सुरक्षा केवल अभिभावकको जिम्मेवारी होइन । छिमेकी, शिक्षक, स्थानीय जनप्रतिनिधि, प्रहरी, स्वास्थ्यकर्मी, सञ्चारकर्मी र सम्पूर्ण समुदायको भूमिका हुन्छ ।

बालबालिकामाथि दुर्व्यवहार भएको शंका लागेमा त्यसलाई ‘घरको कुरा’ भनेर बेवास्ता गर्नु हुँदैन। सम्बन्धित निकायमा समयमै जानकारी गराउनुपर्छ । तर घटनाको अनुसन्धान प्रभावित हुने गरी आरोपित वा पीडित बालबालिकाको पहिचान, संवेदनशील तस्बिर वा भिडियो सामाजिक सञ्जालमा फैलाउनु झन् गम्भीर समस्या बन्न सक्छ। विशेषगरी सञ्चारकर्मी, प्रहरी तथा घटनासँग प्रत्यक्ष जोडिएका व्यक्तिले पीडितको गोपनीयता र मर्यादा संरक्षण गर्नुपर्छ। बालबालिकासँग सम्बन्धित संवेदनशील सामग्रीलाई ‘भाइरल’ बनाउने प्रवृत्ति रोक्न व्यक्तिगत गोपनीयता र कानुनी व्यवस्थाको कडाइका साथ पालना आवश्यक छ । रोकथामका लागि के गर्नुपर्छ ?

१. घर–घरमा बाल सुरक्षा र यौन दुर्व्यवहारबारे उमेरअनुकूल शिक्षा दिनुपर्छ ।
२. विद्यालयमा नियमित बाल सुरक्षा तथा सुरक्षित स्पर्शसम्बन्धी कक्षा सञ्चालन गर्नुपर्छ ।
३. बालबालिकालाई असहज अवस्था पहिचान गरी ‘नाइँ’ भन्न र सहयोग माग्न सिकाउनुपर्छ ।
४. अभिभावकले बच्चासँग नियमित संवाद गर्नुपर्छ र उसको व्यवहारमा आएको असामान्य परिवर्तनलाई बेवास्ता गर्नु हुँदैन। ५. विद्यालय र समुदायमा सुरक्षित गुनासो तथा रिपोर्टिङ प्रणाली बनाउनुपर्छ ।
६. बालबालिकालाई अनलाइन सुरक्षा, फोटो–भिडियोको दुरुपयोग र अपरिचित व्यक्तिसँगको सम्पर्कबारे सचेत गराउनुपर्छ ।
७. घटनापछि पीडित बालबालिकाको पहिचान र संवेदनशील सामग्री सार्वजनिक हुनबाट रोक्नुपर्छ ।
८. अपराधको सूचना पाएपछि सम्बन्धित निकायले तत्काल, निष्पक्ष र संवेदनशील अनुसन्धान गर्नुपर्छ ।
९. बालबालिकामाथि हुने हिंसा रोक्न प्रहरी, स्थानीय तह, विद्यालय, स्वास्थ्य संस्था र समुदायबीच समन्वय बढाउनुपर्छ ।
१०. अपराध भएपछि मात्र होइन, अपराध हुनुअघि नै जोखिम पहिचान गरी रोकथाममा जोड दिनुपर्छ ।

अन्त्यमा बालबालिकालाई सुरक्षित राख्ने सबैभन्दा प्रभावकारी उपाय उनीहरूलाई डराएर चुप लगाउनु होइन, आफ्नो शरीर, अधिकार र सुरक्षाबारे बोल्न सक्ने बनाउनु हो। एउटा बच्चाले आफूलाई परेको असहज व्यवहारबारे घरमा भन्न सक्ने वातावरण, विद्यालयमा सुरक्षित रूपमा गुनासो गर्न सक्ने व्यवस्था र समाजले उसको कुरा गम्भीरतापूर्वक सुन्ने संस्कार विकास गर्न सकेमा धेरै जोखिमपूर्ण घटना सुरुमै रोक्न सकिन्छ। बाल सुरक्षा कुनै एक संस्था वा व्यक्तिको जिम्मेवारी होइन। अभिभावकको माया, विद्यालयको शिक्षा, समाजको सजगता र राज्यको प्रभावकारी कानुनी प्रणाली—यी चारै पक्ष एकसाथ बलियो भए मात्र बालबालिकालाई सुरक्षित वातावरण दिन सकिन्छ ।

श्रीनारायण महतो
सञ्चारकर्मी