Date
आइत, मंसिर ६, २०८३
Sun, November 22, 2026
Home Blog Page 1049

कालिकामाईमा तालिम संचालन रहेकाे काेठामा स्थानियद्वारा तालाबन्दी

0
kalikamaima tala_kalikatimes

अनिल साह/दिपेन्द्र यादव //

वीरगंज । पर्साको कालिकामाई गाउँपालिका वडा नम्बर ४ प्रशुरामपुरमा संचालित एक तालिमका सहभागिहरु तालिम संचालन रहेकाे काेठा भित्र नै थुनिएका छन् ।

श्री नेपाल राष्ट्रिय निम्न माध्यमिक बिधालय कट्टी बलुवामा संचालित प्रदुषण र फोहोर मैला ब्यवस्थापन सम्बन्धी एक दिने अभिमुखिकरण कार्यक्रमका सहभागिहरु रहेकाे काेठामा नै स्थानिय वडा वासीहरु तालाबन्द गरेका हुन् । गाउँपालिकाकाे आयाेजनामा भईरहेको तालिममा अनियमितता भएकाे बिरोधमा स्थानियहरु तालाबन्दी गरेका थिए ।

स्थायिवासीहरुको अनुसार बिधालय चलिरहदा तालिमको लागी बिधार्थीहरुलाई कक्षा कोठाबाट हटाई तालिम संचालन गरिएकाे थियाे । यसका सथै वडा कार्यालयले कुनै काममा आफनै पार्टीका मान्छेलाई राख्दै आएकोले आज बाध्य भएर विरुद्ध गर्नु परेको स्थानियहरुकाे भनाई छ ।

गैस चुल्हो देखी औषधी छर्ने टयांकी सम्म आफनै पार्टीका मान्छे र आफ्ना घरपरिवारलाई दिएको र तालिममा पनि साविक वडा नम्बर २ का कुनै महिलालाई सहभागी नगराएकोले बिरोध गरिएको रंजित कुमार साहले बताए ।

वडा कार्यालयले गर्ने हरेक काममा सबै जात जाती, टोलवासी, साविकको वडाको ख्याल गर्नु पर्ने भन्दै महिलाहरुको तालिममा पनि आफनो साविक वडा नम्बर २ को सहभागीता नभएको भन्दै बिरुद्ध गरिएको स्थानिय लक्ष्मण साह गोढले बताए ।

तालिममा साबिकको प्रत्येक वडाबाट २० जनालाई सहभागी गराउनु पर्ने भएकोले साविकको वडा नम्बर २ को महिलाहरुको तालिममा सहभागी नगराई बेवास्ता गरिएकोले तालिमलाई अवरुद्ध गरिएको स्थानियहरुको भनाई छ ।

तालिम अवरुद्ध भए पछि प्रहरी र जनप्रतिनिधी पुगे पछि केही छिन समान्य विवाद र झडप समेत भएको थियो । प्रहरीले तालालाई फाेडेर सहभागिहरुलाई तालिम कक्षबाट बाहिर निकालेका थिए ।

यस बिषयमा गाउँपालिका अध्यक्ष नथुनी प्रसाद कुशवाहा संग बुझ्दा आफुलाई केही थाह नभएकाे गैर जिम्मेवारपूर्ण अभिव्यक्ति दिए ।

वडा नं. ४ का वडाध्यक्ष हिरओम साह कलवार साविक गाबिस प्रशुरामपुरकाे वडा नं. १ देखी ९ सम्मकाे लागि तालिम संचालन भएकाे वताए । उनले भने “जनचेतना कार्यक्रम अन्तर्ग गाउँपालिका स्तरिय तालिम भइरहेकाे थियाे, साेही क्रममा विवाद भएकाे हाे । म भ्रखर तालिम स्थल पुगेकाे छु, वडा नं. ४ काे एक सय ८० जनाकाे लागि तालिम संचालन गरिएकाे हाे । बजेटकाे बिषयमा साेध्दा आफुलाई थाह नभएकाे र सचिव संग साेध्नु पर्ने वताए ।

यस बिषयमा गाउँपालिकाका प्रमुख प्रशासकिय अधिकृत राजु साहकाे संग बुझ्न उनकाे माेबाइलमा सम्पर्क गर्दा फाेन नलागेका कारण सम्पर्क हुन सकेन ।

त्यस पछि गाउँपालिकाकाे याेजना शाखा प्रमुख सुनिल राैनियार संग बुझ्दा बजेटकाे बिषयमा आफुलाई पनि थाह नभएकाे वताए ।

त्यस पछि गाउँपालिकाका उप प्रमुख राजेश चाैरसिया र लेखापाल मन्दिप महताे संग सम्पर्क गर्न प्रयास गर्दा फाेन नलागेका कारण सम्पर्क हुन सकेन । वडा सचिव बिक्रम चाैरसियाकाे फाेन लागे पनि नउठेका कारण सम्पर्क हुन सकेन ।

गाउँपालिकाका विभिन्न जिम्मेवारी व्यक्तिहरुलाई नै तालिमकाे बजेटकाे बिषयमा सांचिकै थाह नभएका हुन् कि थाह भएर पनि अनियमितता बाहिर आउने डरले बुझ पचाएका हुन् ।

भ्रमण बर्ष २०२० सफलताकाे लागि वीरगंजमा प्रभातफेरी

0

वीरगंज । भ्रमण बर्ष २०२० सफलताकाे लागि वीरगंजमा आज प्रभातफेरी निकालिएकाे छ । भिजिट मधेस नेपाल र होटेल, पर्यटन ब्यवसायी संघ वीरगन्जको संयुक्त आयोजनामा निकालिएकाे प्रभातफेरी सम्पन्न भएकाे हाे ।

वीरगंजकाे घण्टाघरबाट निस्केकाे प्रभातफेेरी नगर परिक्रममा पछि राेयल पार्टी प्यालेसमा पुगी सभामा परिणत भएकाे थियाे ।

सभामा वीरगन्ज महानगरपालिकाका मेयर बिजय कुमार सरावगी, पर्साका प्रमुख जिल्ला अधिकारी जितेन्द्र बस्नेत, भिजिट मधेशका राष्ट्रिय संयाेजक ओमप्रकाश सरार्फ लगायतकाले मन्तव्य राख्दै भ्रमण बर्षलाई सफल बनाउन सबैमा आग्रह गरेका थिए ।

भिजिट नेपालको लाभ तराई मधेस र पर्सा जिल्लामा पनि होस् भिजिट मधेशका संयाेजक सरार्फकाे भनाई थियाे ।

कार्यक्रममा नेपाल आर्मी, विभिन्न संघ-संस्थाको प्रतिनिधि, नर्सिङग क्यामपसका विद्यार्थी लगायतकाकाे सहभागिता रहेकाे थियाे ।

पेट्रोल, डिजल र मट्टितेलको मूल्य बढ्याे

0

काठमाडौं । नेपाल आयल निगमले इन्धनको मूल्य बढाएको छ । बुधबार मध्य रातबाट लागू हुने गरी पेट्रोल, डिजल र मट्टितेलको मूल्य प्रतिलिटर दुई रुपैयाँ बढाएको हो ।

अब पेट्रोलको मूल्य काठमाडौंमा प्रतिलिटर १११ पुगेको छ भने डिजेल र मट्टतिेलको १०० रुपैयाँ । हवाई ईन्धन र खाना पकाउने एलपी ग्यासको विक्री मूल्य भने यथावत राखिएको आयल निगमले  जनाएको छ ।

पर्यटकलाई स्वागत गरी भ्रमण बर्षकाे सुरुवात, शंकराचार्य सरसफाई गर्नेलाई नै सहभागि गराइएन

0
prayatan baras_kalikatimes

वीरगंज । अन्तराष्ट्रिय नयाँ वर्षको सुरुवात संगै नेपाल भ्रमण वर्ष २०२० को पनी बुधबार देखि विधिवत रुपमा सुरुवात भएको छ ।  देशभरमा विभिन्न कार्यक्रमहरु गरेर सुरु भएको भ्रमण वर्षलाई नेपालका मुख्य प्रबेशद्वार वीरगंज स्थित शंकराचार्यमा पर्यटकहरुलाई फुलकाे माला लगाई स्वागत गरि भ्रमण वर्षको सुरुवात गरिएको हो ।

नेपाल भ्रमण वर्ष २०२० समन्वय समिति पर्साद्वारा आयोजित कार्यक्रममा विभिन्न विशिष्ठ व्यक्तिहरुले भारतबाट नेपाल आउदै गरेको पर्यटकहरुलाई नेपाल कै मुख्य प्रवेश द्वारको रुपमा चिनिएको शंकराचार्यद्वारमा फुलकाे माला लगाई स्वागत गरेर पर्यटन वर्षको सुरुवात गरेका छन् ।

वीरगंज महानगरपालिकाका मेयर विजयकुमार सरावगीको प्रमुख आतिथ्यमा भएकाे कार्यक्रममा शंकराचार्य द्वारमा दुई वटा स्वागत द्वारको पनी उद्घाटन गरिएको छ ।

कार्यक्रममा बोल्दै मेयर सरावगीले नेपाल भ्रमण वर्षलाई सफल पार्न सबै क्षेत्रको बराबर योजदान र साथको आवश्यकता रहेको बताए । उनले नेपाल सरकारले अनुमान गरेको पर्यटक भित्र्याउन हामीले आफ्नो व्यवहार देखि व्यवस्था समेतमा परिवर्तन ल्याउन सुझाव दिए ।

तर कार्यक्रममा पर्यटन बर्षलाई नै मध्य नजर गरी शंकराचार्यद्वार सरसफाई गरेकाे भाेलन्टियरलाई सहभागि गराइकाे थिएन । शंकराचार्यद्वारा आसपासकाे क्षेत्र दुर्घन्धित र फाेहर भएका कारण केही समय पहिला देखि भाेलन्टियर वीरगंजकाे आयाेजनामा सरसफाई गरिएकाे थियाे ।

भाेलन्टियर समुहकाे ६ हप्ता देखिकाे सरसफाई अभियानले शंकराचार्यद्वार सफा देख्न थालेका थिए । तर पर्यटन बर्ष कै कार्यक्रम गर्दा पनि भाेलन्टियर समुहका कसैलाई जानकारी समेत नभएकाे बुझिएकाे छ । यस बिषयमा भाेलन्टियर समुह वीरगंजका संयाेजक राजन श्रीवास्तव संग बुझ्दा कार्यक्रम निकै राम्रो भएकोमा सबैलाइ शुभकामना तर आफु र आफ्नाे समुहलाई नेपालको मुख्य प्रवेशद्वारमा भएको कार्यक्रमको बारेमा जानकारी नभएकाे वताए ।

भाेलन्टियरका महासचिव श्यामसरार्फ संग बुझ्दा घण्टाघरबाट निकालिएको प्रभातफेरी कार्यक्रममा मात्र हामी सहभागी भए तर हाम्रो कुनै सदस्यहरुलाई थप कार्यक्रमको बारे कुनै समन्वय एवं जानकारी नरहेको बताए ।

कार्यक्रममा वीरगंजस्थित भारतीय महावाणिज्य दुतावासका कार्यवाहक महावाणिज्यदुत रमेश चतुर्वेदी, वीरगंज महानगरपालिकाकी उप-मेयर शान्ति कार्की, पर्साका प्रमुख जिल्ला अधिकारि जितेन्द्र बस्नेत,  नेपाली कांग्रेस पर्साका सभापति अजयकुमार द्विवेदी, वीरगंज महानगरपालिकाका प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत उमेश बस्नेत, नेपाल भ्रमण वर्ष २०२० का केन्द्रिय सदस्य एवं वरिष्ठ उद्योगपति अशोक बैध, वीरगंज पब्लिक कलेजका सञ्चालक डा. दिपक साक्य, होटल व्यवसायी संघका अध्यक्ष दिपक बहादुर श्रेष्ठ, नेपाल पत्रकार महासंघका जिल्ला अध्यक्ष श्याम बंजारालगयातको सहभागिता रहेकाे थियो । \

नेपाल भ्रमण वर्ष २०२० जिल्ला समन्वय समिति पर्साका संयोजक बिनोदकुमार चौधरीको अध्यक्षतामा भएकाे कार्यक्रममा नेपाल होटेल तथा पर्यटन व्यवसायी महासंघ प्रदेश नं. २ का सचिव तथा होटल व्यवसायी संघ पर्साको महासचिव तथा जिल्ला समन्वय समितिका सदस्य तबरेज आलमले स्वागत मन्तब्य राखेका थिए भने कार्यक्रमको संचालन डा. सुष्मा तिवारी द्विवेदीले गर्नु भएको थियो ।

एनआईसी बैंकद्वारा चमत्कारिक बचत खाता योजना अन्तर्गतकाे बीमा रकम प्रदान

0

वीरगंज । एनआईसी एशिया बैंक वीरगंज शाखाले चमत्कारिक बचत खाता योजना अन्तर्गतका  बीमा रकम प्रदान गर्ने सुविधा अन्तर्गत पर्साका ध्रुव सिंह ठकुरीलाई बीमा रकम बापतको चेक हस्तान्तरण गरेकाे छ ।

चमत्कारिक बचत (डाइमण्ड) खातावाला वीरगंज ९ रेशमकाेटी निवासी ६२ बर्षिय ठकुरीलाई क्यान्सर रोगकाे स्यामप्टम लागेकाेले औषधी उपचारकाे लागि बीमा बापतको रकम रु. १ लाख ५० हजारकाे चेक प्रदान गरिएकाे हाे । उक्त खाताअन्तर्गत क्यान्सर लगायतका १८ घातक रोग लागेका खातावाललाई रोग पहिचान हुनेबित्तिकै विमा वाप्तकाे रकम प्रदान गरिने याेजना रहेकाे छ ।

वीरगंज आदर्शनगर स्थित बैंकको कार्यालयमा आयोजित एक कार्यक्रमका बीच बैंकका प्रादेशिक उप प्रमुख मन्नु प्रसाद शर्माले चेक हस्तान्तरण गरेका हुन् । आम सर्वसाधारणले विभिन्न घातक रोगहरुको उपचारका लागि उठाउनुपर्ने आर्थिक भार वहन गर्न सघाउ पुर्याउने हेतुले बैंकले विभिन्न निक्षेप खाताहरु खोल्दा नै विभिन्न घातक रोगहरुको बीमा सुविधालगायत अन्य विभिन्न सुविधाहरु प्रदान गर्दै आएको शर्माले वताउनु भयाे ।

बैंकलाई आम जनमानसले गरेको प्रगाढ विश्वास, अगाध स्नेह र बैंक प्रतिको भरोसाले गर्दा मुलुकभर ३११ शाखा कार्यालयहरु, ४०४ एटिएम, ९५ वटा एक्स्टेन्सन काउण्टर एवं ४४ वटा शाखारहित बैंकिङ्ग इकाईमार्फत् बैंकिङ्ग सेवा प्रदान गर्ने मुलुककै सबैभन्दा ठूलो शाखा सञ्जाल भएको बैंक हुन सफल भएको उपप्रमुख शर्माकाे भनाई थियाे ।

पर्सामा मात्र ७ वटा बैंकाे ब्रान्च र ६ वटा एटिम संचालमा आएकाे बैंककाे वीरगंज शाखाकी प्रबन्धक पुजा खेतानले वताउनु भयाे । वीरगंजमा मात्र ३ वटा र पर्साकाे ग्रामिण भेगकाे जिराभवानी गाउँपालिकाकाे सेढवा, छिपहरमाई गाउँपालिकाकाे भिस्वा, धाेबिनी गाउँपालिकाकाे लंगडी र जगरनाथपुर गाउँपालिमा बैंकले शाखा कार्यालय स्थापना गरी सेवा प्रदान गरिरहेकाे उहांले जानकारी गराउनु भयाे ।

चेक हस्तान्तरण कार्यक्रममा बैंकका प्रदेश नं. २ का जाेखिम व्यवस्थापक प्रकाश विके, सम्बन्ध प्रबन्धक अमित हरलालका,  बैंककी सुपरभाइजर इन्द्रा अग्रवाल लगायतकाे सहभागिता रहेकाे थियाे ।

मौसम विज्ञान र शितलहर

0

जलमण्डल, भु–मण्डल तथा वायुमण्डल जस्ता वातावरणका मुख्य घटकहरुले जैविक संसारलाई आधार प्रदानगरि जीवमण्डलको अस्तित्वकायमगरिरहेका हुन्छन । समुदायमाआधारित विपदजोखिमब्यवस्थापन (Community Based Disaster Risk Management) अन्तर्गत गरिने कार्यक्रमहरुको उति मापदण्ड बनाउनु, पुर्व सूचना प्रणालीलाई व्यवस्थित बनाउनु, कृषी व्यवस्थापन सुचना प्रणालीलाई सक्रिय बनाउनु, प्राकृतिक प्रकोप रोकथाम गर्नु, बिकासका पुर्वाधार संरक्षण गर्नु, भुमी उत्पादकत्व तथा सामुदायिक भुसंरक्षण गर्नु, समूह परिचालन तथा सशक्तिकरण गर्नु, राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय, प्रदेशीक तथा स्थानीय पालिकाहरुको योजना कार्यक्रमहरु प्रभावकारी बनाउनुको साथै जीवनदायी उत्पादनसिल वातावरण निर्माण गर्न मौसमको बारेमाहरेक मानिसमाचासो हुनु स्वभाविकै हो । वास्तवमामौसम विज्ञान “Meterology” भौतिक भूगोलको एउटा शाखाहो जहाँ वायुमण्डलमा हुने विभिन्नमौसमीगतिविधिहरु तापक्रम, वर्षा, आर्द्रता, वायुमण्डलीय चाप, हावाको गति र दिशा, बादल, सुर्यतापउर्जा सन्तुलनलगायत वायुमण्डलयीय परिसंचालन, स्थानियएवं मौसमीवायु , वायुराशी, चक्रवात, प्रतिचक्रवात, वायुमण्डलीय प्रकोप तथा चरम घटनाहरु, मौसम भविष्यवाणी, मौसम जलवायु परिवर्तन आदिलाई मुख्य केन्द्र बिन्दुको रुपमाअध्ययन र अनुसन्धानगर्ने गरिन्छ । यस विज्ञानलाई जलवायु विज्ञान, ऋतु विज्ञान, वायुविज्ञानआदिको नामले चिनिन्छ ।

विभिन्नमौसम विद्काअनुसार छिनछिनमा परिवर्तन भईरहने वायुमण्डलिय अवस्था नै मौसम (Weather) हो । जलवायु विज्ञानको हिसाबले मौसम ऋतु अनुसार बदली रहेको हुन्छ । ऋतु एक वर्षभन्दा छोटो कालखण्ड हो । जसले वर्षलाई वसन्तसम्पात (March-21), कर्क संक्रान्ति (June-21), शरद सम्पात (Sep-23) र मकर संक्रान्ति (Dec-22) विभिन्न भागमा विभाजित गर्दछ । पृथ्वीको वार्षिक गति र अक्षीय झुकाव (२३.५) डिग्रीको कारणले ऋतु परिवर्तन भई चक्रिय रुपमामौसम फेरबदलभईरहेको हुन्छ । पृथ्वी सुर्यको वरिपरि करिब ९६.६ करोड कि.मि. को दुरीमा लगभग १६९० कि.मी प्रति घण्टाको दरले दीर्घवृतकार कक्षमापश्चिम देखीपूर्वतिर २३.५ डिग्री को झुकावमा परिक्रमगरिरहेको कारण उत्तरी तथा दक्षिणी गोलाद्र्धमागर्मी र ठण्डी मौसम हुने गर्छ । पृथ्वीले सुर्यलाई विभिन्नअवस्थामा परिक्रमण गरिरहेको बेलामार्च–२१ र sep-23 अर्थात सम्पातको बेला सुर्यको सिधाकिरण भुमध्यरेखामालम्बरुपले चम्किरहने हुंदा पृथ्वीको दुबै गोलाद्र्धमागर्मी ठण्डी बराबर (दिन रात)हुने गर्दछ । sep-23 दक्षिणी अक्षांश रेखाको आधाभन्दाअधिकभागमाप्रकास आउन थाल्छ र उत्तरी अक्षांश रेखाको आधाभन्दाअधिकभागअन्धकारमाहुन पुग्छ । यसरी शरद ऋतुको बर्हिगमन संगै हेमन्तऋतुको आग्मनसंगै dec-२२ को समयमासुर्य मकर रेखाको २३.५ंंs माथिलम्ब रुपले चम्किरहेको हुन्छ । यो बखतउत्तरी गोलाद्र्धमालामो रात र छोटो दिन हुन्छ । पृथ्वीको यस अवस्थाको दिनलाई मकर स्रक्रान्तिध्ष्लतभच क्यकितष्अभकभनिन्छ । यस समयमा नेपालमाकरिब १४ घण्टाको रात र १० घण्टाको दिनहुन्छ । रातलामो संगसंगै ठण्डी (चिसो) ले पनिआफनो ब्रजस्वजमाईरहेको हुन्छ ।

परापूर्वकालदेखी नै मानव समुदाय हेमन्तशिशिरऋतुको मध्यभागतिर अर्थात पौष माघको समयमाविभिन्नशितकालीनमौसमी घटनाहरुको चपेटमा रहंदै आईरहेका छन । पृथ्वीको वरिपरि रहेकाविभिन्नग्यांसहरुको बाक्लो आवरण वायुमण्डल हो र यसले पृथ्वीको वातावरणलाई सन्तुलन राख्ने काम गर्छ । वायुमण्डलको करिब ७५ प्रतिशतभार सबभन्दातल्लो तह निम्नमण्डल ९त्चयउयकउजभचभ०मा हुन्छ र पृथ्वीमाहुने प्रायःमौसमी घटनाहरु यसै तहमाहुने गर्दछन् । करिब शुन्य देखि ४प्रतिशतको अनुपातमा वायुमण्डलमा रहेको जलवाष्प (आद्रता) कै कारण कुनै पनि स्थानको मौसम र जलवायु बढि प्रभावित हुन्छ । यतिमात्रनभई यहीजलवाष्पचिसो मौसमको बेलाआफनो अवस्थामा परिवर्तन ल्याई शीत , कुहिरो, तुसारो , हुस्सु , हिमवृष्टि आदिको रुपमा परिवर्तित हुन्छ ।

१.शीत –ओस) : वायुमण्डलमा हुने संक्षेपणप्रकृया (Condensation Process) को एक विशेष रुप शितहो । जमिनसंगै टाँसिएर सतहनजिक रहेको हावामाजलवाष्पको मात्राअपेक्षाअनुसार अधिक नै हुन्छ र कन्डेस्न प्रकृया द्धारा प्रायः रातको समयमाविकिरण वा सम्पर्क चिसोपन Contact Cooling ऋययष्लिन बाट जलवाष्पथोपामा परिणत भई शीत बन्दछ । थोपाको रुपमा परिणत हुंदावजन बढन गई हावाले समात्ननसकि जलकणको रुपमापात घाँस माथि खसेको देखिन्छ । उच्च सापेक्षिकआर्दता, बादल रहित सफाआकाश, धरातलीयविकिरण द्धारा तिब्र गतिमातापशक्तिको ह्रास, लामो राततथाशान्तगतिको वायु आदि जस्ता परिस्थितीशीत(ओस)निर्माणमा अहमभुमिका खेल्छन ।

२. तुसारो (पाला) : जब धरातलकोतापक्रमशुन्य डिग्री भन्दातल झर्छ, त्यो बेला माटो वाहावामा रहेको जलवाष्पसिधै ठोस (हिमकण को रुपमा रुपान्तरण हुन्छ । यसैलाई तुसारो वापाला पर्नु भनिन्छ । यो उध्र्वपतन–क्गदष्mिबतष्यल)प्रकृया द्धारा निर्माण हुन्छ । आर्थिक दृष्टीकोणले तुसारो अत्यधिकहानिकारक हुन्छ किनभने यसले प्रायःआलु, टमाटर, अरहर, लहसुन, तोरी जस्ता हिंउदे बालीनाली नष्ट गर्दछ ।

३. कुहिरो(ँयन र हुस्सु –ःष्कत ः धरातल सतहको माथि रहेकोआद्र्र हावाअत्यधिकचिसोको कारण जलकणको समुहमा परिणत भई धंधको रुपमा बसिरहेको हुन्छ । त्यसैलाई कुहिरो वा हुस्सु लागेको भनिन्छ । बादलको निर्माण प्रायःतातो हावामाथिगई चिसो हुने कारणले हुन्छ तर यिनीहरुको निर्माण धरातलीय सतहकोनजिकविकिरण परिचालनऋयलमभलकबतष्यलतथातातो र चिसो हावाको समिश्रण बाट हुने गर्दछ । मौसम बिज्ञानको अनुसार कुहिरोएक किसिमको बादल नै हो । जुन सामान्यबादलभन्दाविपरित धरातल संग जोडिएर धरातलको भिजिबलिटी दृश्य एक कि.मीं कम हुन्छ । कुहिरो लागेको समयमा दैनिकजनजिवनअति नै कष्टकर हुन्छ र जलकणको समुह दृश्य हुन्छन । कुहिरो दिन भरी वा केहीहप्ता सम्मआकाशलाई ढाकेर बसेको हुन्छ तथा सुर्यले किरणलाई जमिन सम्मआउन छेकिरहेको हुन्छ । यस अवस्थामा जलकणको ब्यास १०० माइग्रेनभन्दाकम हुन्छ ।
हस्सु ःष्कत ः सामान्यतःकुहिरो ,धुंद, धुहासाआदिनमले चिनिन्छ । हुस्सु लागेको बेला धरातलको भिजिब्लिटी (१—५) कि.मी.सम्म हुन्छ । र जलकणका समुहअदृश्य हुन्छन । हुस्सु लागेको समयमा वायुमण्डलिय सापेक्षिकआर्दता७० प्रतिशतभन्दा बढी नै हुन्छ । यस अवस्थामामानिसको जनजीवनअति कष्टकर हुंदैन । साथै सुर्योदयले आगमन संगसंगै हुस्सु समाप्तभएर जान्छ ।
उष्ण कटिबन्धीय क्षेत्र (ब्चभब इा त्चयउष्अक)माकहिरो हुस्सु चिसो महिनामा बढी देखिन्छ तर ३५ डिग्री अक्षांशभन्दामाथिप्रायः सबै ऋतुहरुमा देखा पर्छन् ।
४. शितलहर (ऋयमि ध्बचभ)ः नेपालमाहुने प्रमुखविपद्जन्यप्रकोपहरु बढी, पहिरो, महामारी ,हिमस्खलन,भुकम्प, हिमतालविष्फोट ,खडेरी ,आँधीबेहरी, चट्याङ्ग, असिना पर्नु, लू–चल्नु, जस्तै शितलहर पनि एक प्रमुखप्राकृतिकप्रकोप वाविपदहो जुन नेपालकोमुख्य तराई ईलाकामाचल्ने शीतकालीनलहर हो । प्रायः पुस– माघ महिनामाअत्यधिकचिसोको कारण वायुमण्डलकोतल्लो तहलाई बाक्लो हुस्सु कुहिरोले ढाक्दा सुर्यको तापशक्तिहप्तौ दिनसम्म धरातलमानआउँदाआकास बाट चिसो शित खस्नुको साथै वायुमण्डलीय तापमानएकदमै न्यूनभई उत्तर पश्चिमदिशा बाट आउने शुष्कएवं चिसो हावाले बाक्लो हुस्सु र कुहिरो बगाउने प्रकृया नै सितलहर हो । मौसम बिज्ञानको दृष्टीकोणले शितलहर पनिजलवाजलवायु संग सम्बन्धितप्राकृतिकविपदहो । छिमेकीमुलुकभारतको उत्तरी क्षेत्र बिहार , उत्तरप्रदेश ,हरियाणा , पंजाब, दिल्ली ईलाकामादिनप्रतिदिन बढदै गईरहेको शहरीकरण, औधोगिकरण तथा जनसंख्या बृद्धीले गर्दा वायुमण्डलमा सल्फर डाइअक्साइड ,नाईट्रोजनडाइअक्साइड जस्ता प्राणघातक ग्यास धुंवा, धूलोसंग मिलीवायु प्रदुषण बढदै जाँदा नेपालको तराई क्षेत्रमाहरेक वर्ष शितलहरको प्रकोप बढदै गई रहेको देखिन्छ । यतिमात्रनभई बिकासको नाममा तराई क्षेत्रमाभई रहेको जनसंख्याको वृिद्ध , जग्गाप्लैटिङ्ग सहितको वनबिनास , कृिष क्षेत्रमाप्रयोग हुने विषादी, तिब्र गतिमाबिना मापदण्ड संचालनहुने कलकारखानालगायत बढदो सवारी साधनले हुने वायु प्रदुषणले गर्दा पनि तराई क्षेत्रमाशितलहर विपदको रुपमाचर्चामाआईरहेको देखिन्छ ।
शितलहर अरु प्रकृतिकप्रकोप जस्तो भौतिकक्षतीनगरेतापनियसले देशको कुल जनसंख्याको लगभगआधाबसोबास गर्ने तराई क्षेत्रको अधिकांश स्थानमाविपदल्याउने गर्दछ । संयुक्त राष्ट्रिसंघीय बिकास कार्यक्रमग्ल्म्एको मानवबिकास प्रतिबेदनअनुसार एशियाका ५८ राष्ट्रयहरु मध्ये नेपाल तेस्रो अतिगरिब राष्ट्रहो । जसको मानवबिकास सुचांक छैठौ न्युन स्थानमा छ । तसर्थ शितलहरको कारण तराईकाविपन्नवर्ग , बालबालिका, महिला, जेष्ठ नागरिक , सिमान्तकृत समुदायकामानिसहरुन्यानो कपडाको अभावमाकोल्ड डाइरिया , रुघाखोकी , निमोनिया, ज्वरो, हाइृपोथर्मिया जस्ता रोगको सिकार भई मृत्यु हुने गरेको समाचार दिनहुं रेडियो, टि.भी. तथापत्रपत्रिकामाआईरहेको हुन्छ ।

एकात्मकशासन प्रणाली बाट हाम्रो देश नेपाल संघीयतामाप्रबेश गरी देशमा संघ ,प्रदेश र स्थानिय गरी तीनतहको सरकार स्थापितभएतापनिजलमौसम संग सम्बन्धितपूर्वसुचनातथा चेतावनी प्रणालीको बारेमाआमजनसमुदायमा ज्ञान नहुंदा यस्ता विपदी बाट दिनप्रतिदिन कष्टकर जीवनबिताउनबाध्यभएका छन् । अतःपुर्वसुचना प्रणालीको बिकास संगसंगै विपदब्यवस्थापनचक्र अन्तर्गत गरिने पूर्वतयारी, न्यूनीकरण, रोकथाम संगै खोज,उद्दार एंव राहत र पुर्नस्थापनातथापुननिर्माण कार्यलाई थपव्यवस्थितबनाउन स्थानीय स्तरमा नै परिस्थितिअनुसार अल्पकालीन र दीर्घकालीन रणनीतिहरुको तर्जुमागरि संङकटासन्नता वाजोखिममा रहेका समुदायलाई जागरुकतथा सबल बनाउनु आजको आवश्यकताहो ।

 लेखकः– अखलेश चौरसिया
(सहायक मौसम विद्)
हाल : जल तथा मौसम विज्ञान कार्यालय
सिनप्टिक केन्द्र, दाङ–घोराही

समाज परिवर्तनद्वारा थुनुवामा रहेकाहरुलाई कम्बल वितरण

0
kambal bitran_kalikatimes

वीरगंज । समाज परिवर्तन नेपाल नामक गैर सरकारी संस्थाले थुनुवामा रहेकाहरुलाई कम्बल बितरण गरेको छ । संस्थाले एक कार्यक्रमका बिच मंगलबार वडा प्रहरी कार्यालय बिर्ताकाे थुनुवामा रहेका १२ जनालाई कम्बल बितरण गरेकाे हाे ।

वडा प्रहरी कार्यालय बिर्ताका प्रहरी निरीक्षक निर्मल पनेरू र संस्थाका अध्यक्ष अकलेश साहले थुनुवामा रहेकाहरुलाई कम्बल वितरण गरेका थिए । वडा प्रहरी कार्यालयकाे थुनवामा रहेकाहरुलाई ओढ्ने न्यानाे कपडा नहुदा चिसोमा नै बस्नु पर्ने बाध्यता रहेकोले त्यसबाट बच्न कम्बल बितरण गरिएको संस्थाका अध्यक्ष अकलेश साहले वताए ।

संस्थाले यस अघि पनि वीरगंजकाे विभिन्न ठाउँका दलित, मुसहर बस्तीहरुमा कम्बल वितरण गरेकाे थियाे । वीरगंजकाे  ड्राईपोर्ट, राधेमाई मन्दिर, पावरहाउस चाेक, प्रतिमा चौक, नयाँ बसपार्क, भिसुवामा रहेका दलित, गरिब, बिपन्न र असाहयहरुलाई कम्बल बितरण गरिएकाे अध्यक्ष साहले जानकारी गराए ।

कम्बल बितरण कार्यक्रममा वडा प्रहरी कार्यालयका प्रहरी नायब निरीक्षक प्रेम बहादुर खत्री, प्रहरी सहायक निरीक्षक शिव शंकर शर्मा, प्रहरी हवल्दार सुरेन्द्र सिंह लगायतकाको उपस्थिति रहेको थियो ।

प्रभु अस्पतालकाे लाइसेन्स खारेज गर्न मृतकका आफन्तकाे माग

0
प्रभु अस्पतालमा मृत्यु भएकाे दुबै महिला, बिचमा पत्रकार सम्मेलनमा सहभागि मृतकका आफन्तजन । तस्बिर : कालिका टाईम्स

वीरगंज । वीरगंज पानीटंकी स्थित भ्रखर केही दिन देखी संचालमा आएकाे प्रभु अस्पताल र अस्पतालकी डा. लक्ष्मी थापाकाे लाइसेन्स खारेज गर्न मृतकका आफन्तजनहरुले मांग गरेका छन् । प्रभु अस्पतालमा मृत्यु भएका दुबै युवतीका आफन्तहरुले मंगलबार वीरगंजमा पत्रकार सम्मेलन गर्दै प्रभु अस्पताल र डा. थापा कै कारण आफन्त गुमाउनु परेकाे वताएका हुन् ।

वीरगंज मुर्ली स्थित रहेकाे नेपाल पत्रकार महासंघ पर्साकाे सभा हलमा पत्रकार सम्मेलन गर्दै मृतकका आफन्तहरुले प्रभु अस्पताल र अस्पतालकी डा. लक्ष्मी थापाकाे लापरवाहीले गर्दा नै दुबै जनाकाे मृत्यु भएकाे आराेप लगाए ।

केही दिन पहिला अस्पतालमा अप्रेशन मार्फत बच्चा जन्माएकी बाराको पचरौता नगरपालिका वडा नं. १ पिपरपाती पंचराैता निवासी २५ बर्षिय सुनिता देबी र वीरगंज महानगरपालिका वडा नं. ३ भगवती टोल निवासी ३० बर्षिय अमृता श्रेष्ठको मृत्यु भएको थियाे ।

बाराकाे कलैया उपमहानगरपालिका वडा नं. ४ निवासी मृतक अमृताका श्रीमान् मनमोहन साह र बारा पंचराैता निवासी अर्की मृतक सुनिताका जेठान साहेव ठाकुरले संयुक्त रुपमा पत्रकार सम्मेलनको आयोजना गरी अस्पताल तथा डाक्टरकाे लापरवाहीले आफ्नो प्रियजन गुमाएको आरोप लगाए ।

मृतक परिवारका सदस्यहरुले हाल सम्म अस्पताल तथा डाक्टर मध्ये कसैले पनि उनीहरुको मृत्यु किन र के कारण भयो नबताएको पत्रकार सम्मेलनमा वताए । अप्रेसन भन्दा पहिला दुबै युवतीकाे सबै थाेक ठिक भए पनि अप्रेसनको केहि घण्टामै कसरी सबै कुरा बिग्रेकाे प्रति साेच्नु पर्ने विषय भएकाे वताए । घटनाकाे उच्च स्तरीय जाँचबुझ हुनु पर्ने मृतक सुनिताका जेठान साहेवले माग गरे ।

उनले अप्रेसन नै सही तरिकाले नगरिएको तथा प्याथलोजिकल जाँचहरुमा पनि गम्भीर त्रुटी भएको हुन सक्ने वताए । उनले प्याथलोजिकल रिर्पोटरहरुमा डाक्टरको हस्ताक्षर नहुनु र डाक्टर आफैले गरेको अप्रेसनमा कसरी यस्तो भयो भनेर हामीलाई सोध्नु तथा आफैले लेखेको औषधीले काम गरेन भन्नु आदी कुराहरुले उपचारमा गम्भीर लापरवाही भएको प्रष्ट देखिएको पत्रकार सम्मेलनमा सहभागि मृतकका आफन्तजनहरुकाे भनाई थियाे ।

अप्रेसन भएर बच्चा निकालिएको दुवै महिलामा एकै प्रकृतिका लक्षणहरु देखिनु तथा दुवैको मत्यु हुनु अस्पतालमा भर्ना हुने विरामी मध्ये ८० प्रतिशत गर्भवती महिलाहरुको नर्मल डिरेभरी हुन नसक्नुले पनि अस्पताल तथा अस्पतालका डाक्टर ज्यानमारा रहेको परिवारका सदस्यहरुले पत्रकार सम्मेलनमा आराेप लगाएका थिए ।

उनीहरुले यस्तो सुविधा सम्पन्न अस्पताल वीरगन्जमा नचाहिएको तथा अस्पताललाई बन्द गरी तत्काल उपचारमा समलग्न रहेको चिकित्सकहरुलाई कारवाही गर्नु पर्ने माग गरे ।

पत्रकार सम्मेलनमा मृतक सुनिताका जेठान साहेव ठाकुरले अस्पतालले रेफर गर्दा समेत रेफर संगै कुनै रिपाेर्ट नदिएका कारण भरतपुर पुग्दा पनि त्यहाँका डाक्टरहरुलाई उपचार गर्न समेत ग्राहाे भएकाे वताए । उनले भने “चितवन मेडिकल कलेजका डाक्टरहरुले तपाईहरु केस बिग्रारेर ल्याउनु भएकाे भन्दैै केही गर्न नसक्ने वताएका थिए ।”

यता अस्पतालले मेडिकल काउन्सिललाई घटना जांच बुझकाे लागि चिठी लेखिएकाे भन्दै आफ्नो वचाऊ गर्दै आएको छ । तर धेरैले अस्पतालले मृतककाे शवकाे पाेस्टमार्टन नगराउनु र घटना बारे स्थानिय प्रशासनलाई जानकारी नगराउनुले प्रमाणहरु मेटाउँने काम भइरहेको दावी गरेका छन् ।

पत्रकार सम्मेलन पिडित पक्षले आफुहरु न्यायको लागि प्रशासनको शरणमा जाने तथा ज्यान मार्ने अभियोगमा डाक्टर र अस्पताल माथी उजुरी दिने वताएका छन् । मृतक दुवै महिलाहरु गर्भवत्ती भएको पहिला महिना देखि नै प्रसुती रोग विशेषज्ञ डा. थापाको सम्पर्क रहेर चेकजांच गराउदै आएका थिए । प्रसुती गराउन अस्पतामा डा. थापा कै सलाह अनुसार भर्ना भएकाे र उनले भने अनुसार सब थाेक गर्दा पनि अप्रशन पछि सब थाेकमा समस्था देख्नुले घटना बारे छानविन हुनु पर्ने पिडितहरुकाे माग छ ।

अस्पताल प्रशासन छानविन तथा जाँचबुझको लागि पनि गम्भीर नरहेको परिवार पक्षले आरोप लगाएको छ । एकै दिन दुई ठूला घटना हुदा समेत अस्पताल प्रशासनले प्रहरी प्रशासनलाई जानकरी समेत नदिएको उनीहरुको आरोप छ ।

डा. थापाले पुस ८ गते मंगलबार राती सुनिताकाे अप्रशेन गरी बच्चा निकालेकी थिइन । पुस ९ गते बुधबार उनकाे पिसाब राेकिए पछि अस्पतालले उनलाई रेफर गरेकाे थियाे । रेफर पछि  भरतपुर लगिएकाे  सुनिताकाे पुस १० गते बिहिबार मृत्यु भएकाे थियाे ।

यस्तै वीरगंजकी अमृताकाे पुस ९ गते बुधबार विहान अस्पतालकी डा. थापाले नै अप्रेशन गरी बच्चा निकालेकी थिइन । डा. थापाकै निगरानीमा उनको सबै चेकजाँच भएको थियाे । उपचार कै क्रमा बुधबार दिउसाे १२ बजे अमृताकाे पनि अचानक पिसाब रोकिएकाे थियाे । त्यस पछि भेन्टिलेटरमा राखेर उपचार गर्ने क्रममा साेही दिन अमृताकाे पनि मृत्यु भएकाे थियाे ।

जिल्ला परियाेजना सल्लाहकार समितिकाे बैठक सम्पन्न

0
dyc meeting_kalikatimes
बैठकमा आफ्नाे भनाई राख्दै जिल्ला समन्वय अधिकारी देवनाथ यादव । तस्बिर : कालिका टाईम्स

वीरगंज । जिल्ला परियाेजना सल्लाहकार समितिकाे बैठक आज वीरगंजमा सम्पन्न भएकाे छ । एक्सनएड आईरिशएडकाे सहयाेमा दिव्य युवा क्लबद्वारा संचालित महिला अधिकार कार्यक्रम अन्तर्गतकाे समुन्नती परियाेजनाकाे जिल्ला सल्लाहकार समितिकाे बैठक सम्पन्न भएकाे हाे ।

जिल्ला समन्वय समिति पर्साका संयाेजक नेकमहमद अंसारीकाे अध्यक्षता बसेकाे बैठकमा परियाेजना बारे प्रस्तुती कलबका कार्यकारी निर्देशक रामकान्त पटेलले गरेका थिए । प्रस्तुती गर्दै निर्देशक पटेलले संस्थाले संचालन गरेकाे परियाेजना अन्तर्गत गठन भएका समुहमा आवद्ध किशाेर किशाेरीहरुले सानै उमेरमा विवाहकाे विरुद्धमा प्रतिकार  गर्न सुरु गरेकाे वताए ।

उनले किशाेरी समुहरुकाे पहलमा २ ओटा बाल विवाह राेकिएकाे समेत वताए । पर्साकाे पाेखरिया नगरपालिकाकाे वडा नं. ८ मन्नपुरमा २ वटा हुन लागेकाे वालविवाह राेकिएकाे वताए ।

कार्यक्रम अन्तर्गत नै पर्साकाे पटेर्वा सुगाैली गाउँपालिकाे ५ वटै वडाहरुमा दलित समुदायकाे शिक्षामा पहुँच बढाउनकाे लागि सिकाई केन्द्र संचालनमा आएकाे वताए । सिकाई केन्द्र संचालनबाट २ सय २५ जना बालबालिकाहरु निरन्तर रुपमा विद्यालय जान थालेकाे निर्देशक पटेलकाे भनाई थियाे ।

prastuti_kalikatimes
बैठकमा परियाेजना बारे प्रस्तुती राख्दै दिब्य युवा क्लबका कार्यकारी निर्देशक रामाकान्त पटेल । तस्बिर : कालिका टाईम्स

कार्यक्रममा वाेल्दै जिल्ला समन्वय अधिकारी देवनाथ यादवले कार्यक्रमकाे दिगाेपनाकाे लागि स्थानिय तह संग जाेडन जरुरी रहेकाे वताए । उनले परियाेजनाकाे निरन्तरता र प्रभावकारिताकाे लागि स्थानिय तह संग जाेड्न जरुरी रहेकाे धारणा राखे ।

गैर सरकारी संस्था महासंघ नेपाल पर्साका अध्यक्ष छठु साहले गैर सरकारी संस्थाहरुले संचालन गरेकाे कार्यक्रमहरु पनि स्थानिय तहकाे याेजना तथा कार्यक्रमहरुमा समावेश गर्नु पर्ने वताए । यसका साथै परियाेजना अन्तर्गतका किशाेरी समुहका अभिभावकहरु संग पनि बालविवाह तथा शिक्षा सम्बन्धमा अन्तरक्रिया तथा छलफल गर्नु पर्ने उनकाे भनाई थियाे ।

जिल्ला समन्वय समिति पर्सामा भएकाे कार्यक्रममा जिल्ला समन्वय समितिका सह संयाेजक ठाकुर प्रसाद न्याैपाने, प्रेम कुमारी सिंह, अमाेद प्रसाद यादव, सुरेश राम, असलम अंसारी लगायतकाकाे सहभागिता रहेकाे थियाे भने कार्यक्रमकाे संचालन परियाेजनाकी कार्यक्रम संयाेजक काेपिला चाैलागाई साहले गरेकी थिइन ।

वीरगंज महानगरका कम्प्युटर अपरेटर १५ हजार घुस सहित पक्राउ

0
mahanagarma chhapa_kalikatimes

वीरगंज । वीरगंज महानगरपालिकाका एक कर्मचारीलाई अख्तियारले रु १५ हजार घुसकाे रकम सहित पक्राउ गरेकाे छ । अख्तियार दुरुपायाेग अनुसन्धान आयाेगकाे कार्यालय हेटाैंडाकाे टाेलीले आज दिउसाे महानगरपालिकाका कम्प्युटर अपरेटर राकेश कुमार जयसवाललाई पक्राउ गरेकाे हाे ।

अख्तियारकाे एक टाेलीले वीरगंज महानगरपालिकाकाे कार्यालयमा छापा मार्दै महानगरपालिकाकाे लेखा अधिकृत रुपनारायण राउतकाे कार्यकक्षबाट कम्प्युटर अपरेटर जयसवाललाई घुसकाे रकम सहित पक्राउ गरेकाे हाे ।

वीरगंज महानगरपालिका वडा नं. ४ निवासी जयवालले वीरगंज महानगरपालिकाकाे वडा नं. ३० स्थित सडक ढलानकाे सम्पन्न प्रतिवेदनकाे लागि सेवाग्राही संग घुस मागेका थिए । साेही घुस रकम सेवाग्राही संग लिने क्रममा रंगे हात जयवाललाई पक्राउ गरिएकाे अख्तियारकाे टाेलीले जनाएकाे छ ।

sofa bata rakam baramat_kalikatimes

जयसवालले लिएकाे घुसकाे रकम लेखा अधिकृत राउतकाे कार्यकक्षकाे साेफाबाट बरामद भएकाे थियाे । जयसवालकाे यस्ता गुनासाेहरु धेरै आए पछि छापा मारी गरिएकाे अख्तियारकाे एक कर्मचारीले वताए । तर पक्राउ परेका जयसवाले मलाई फसाइएकाे वताएका छन् ।