राज्यको मुख्य दायित्व भनेको नागरिकलाई सहज सेवा, गुणस्तरीय शिक्षा, सुलभ स्वास्थ्य सेवा र उत्पादनमुखी वातावरण उपलब्ध गराउनु हो । तर विडम्बना, आज पनि आम नेपालीले यिनै आधारभूत आवश्यकता प्राप्त गर्न संघर्ष गर्नुपरेको अवस्था छ । सरकारका ठूलाठूला योजना, भाषण र घोषणाभन्दा जनताले दैनिक जीवनमा अनुभूति गर्ने सेवा नै महत्वपूर्ण हुन्छ । यदि सरकारले केही आधारभूत क्षेत्रमा मात्र प्रभावकारी काम गरिदिने हो भने नागरिकको जीवनस्तरमा ठूलो परिवर्तन आउन सक्छ ।
सबैभन्दा पहिलो आवश्यकता सरकारी कार्यालयबाट सहज सेवा प्रवाह हो । अहिले पनि अधिकांश सरकारी कार्यालयमा ढिलासुस्ती, अनावश्यक झन्झट, बिचौलियाको प्रभाव र कर्मचारीको गैरजिम्मेवार व्यवहारले सर्वसाधारण हैरान छन् । एउटा सामान्य सिफारिस वा कागजात बनाउन नागरिकले दिनौं धाउनुपर्ने अवस्था छ । सेवा लिन पुगेका नागरिकलाई सम्मानपूर्वक छिटो र पारदर्शी सेवा दिने संस्कार विकास गर्नु आजको आवश्यकता हो । सरकारले प्रविधिको प्रयोग बढाउँदै सेवा प्रक्रियालाई सरल र जनमैत्री बनाउन सके जनतामा राज्यप्रति विश्वास बढ्ने थियो ।
दोस्रो, सामुदायिक विद्यालयको अवस्था सुधार्नु अत्यन्त जरुरी छ । धेरै विद्यालयमा विद्यार्थी संख्या बढी भए पनि शिक्षक अभाव छ भने कतिपय विद्यालयमा आधारभूत पूर्वाधारसमेत छैन । कतै भवन छैन, कतै शौचालय छैन, कतै विज्ञान प्रयोगशाला वा पुस्तकालयको अभाव छ । विद्यार्थी संख्याको आधारमा शिक्षक व्यवस्थापन र आवश्यक पूर्वाधार निर्माण गर्न सके मात्रै सामुदायिक विद्यालयप्रति अभिभावकको भरोसा बढ्न सक्छ । शिक्षामा असमानता हटाउन सरकारले सरकारी विद्यालयलाई वास्तवमै गुणस्तरीय बनाउनुपर्छ ।
तेस्रो, सरकारी अस्पतालमा सहज र प्रभावकारी स्वास्थ्य सेवा उपलब्ध गराउनु सरकारको प्राथमिक दायित्व हो । अहिले पनि धेरै अस्पतालमा चिकित्सक, औषधि र उपकरणको अभाव देखिन्छ । उपचारका लागि बिरामीले निजी अस्पतालको महँगो शुल्क तिर्न बाध्य हुनुपरेको छ । गरीब र मध्यम वर्गका नागरिकले सामान्य उपचारका लागि समेत आर्थिक संकट झेल्नुपर्ने अवस्था अन्त्य हुनुपर्छ । सरकारी अस्पतालमा पर्याप्त जनशक्ति, औषधि र व्यवस्थापन सुधार गर्न सके स्वास्थ्य सेवा धेरै हदसम्म सर्वसुलभ बन्न सक्छ ।
चौथो, कृषकका समस्याप्रति सरकार गम्भीर हुन आवश्यक छ । नेपाल कृषि प्रधान देश भनिए पनि किसानले समयमै मल र बिउ पाउँदैनन् । सिँचाइ अभावका कारण उत्पादन प्रभावित हुन्छ । कृषकले उत्पादनको उचित मूल्यसमेत पाउन सकिरहेका छैनन् । यदि सरकारले समयमै मल, गुणस्तरीय बिउ र सिँचाइको भरपर्दो व्यवस्था गरिदिने हो भने कृषकको उत्पादन बढ्ने मात्र होइन, देश आत्मनिर्भरतातर्फ अघि बढ्न सक्छ ।
वास्तवमा जनताले सरकारसँग असम्भव कुरा मागेका छैनन् । उनीहरूको अपेक्षा केवल आधारभूत सेवा सहज, पारदर्शी र प्रभावकारी होस् भन्ने मात्र हो । यदि सरकारले शिक्षा, स्वास्थ्य, कृषि र सेवा प्रवाहजस्ता आधारभूत क्षेत्रमा इमान्दारीपूर्वक सुधार गर्न सके जनताले ठूलो उपलब्धि महसुस गर्ने थिए । विकासका चर्का नाराभन्दा जनताको दैनिक जीवन सहज बनाउने काम नै सरकारको वास्तविक सफलता मानिनेछ ।
