काठमाडौं । रसुवा, भोटेकोशी तथा त्रिशूली करिडोरमा बाढीबाट प्रभावित नागरिकको खोज, उद्धार तथा राहतका लागि सरकारले १५ हजार ४३१ सुरक्षाकर्मी परिचालन गरेको जनाएको छ ।
प्रधानमन्त्री बालेन्द्र साह (बालेन) ले रक्षाबन्धनका अवसरमा शुभकामना दिँदै बाढी तथा विपद्बाट प्रभावित प्रत्येक परिवारको साथमा राज्य रहेको बताएका छन् । उद्धारको प्रतीक्षामा रहेका प्रत्येक नागरिकसम्म राज्य पुग्ने प्रतिबद्धता जनाउँदै उनले सरकारले खोज तथा उद्धारलाई उच्च प्राथमिकतामा राखेर काम गरिरहेको बताएका हुन् ।
सरकारका अनुसार हालसम्म ४ हजार ४५१ जनाको उद्धार गरिएको छ । उद्धार गरिएकामध्ये जलविद्युत् आयोजनाका सुरुङबाट १९१ जना तथा आज गरिएको हवाई उद्धारबाट ५१७ जना रहेका छन् ।
उद्धारका लागि नेपाली सेना तथा निजी क्षेत्रका गरी १६ वटा हेलिकप्टर परिचालन गरिएको छ । धुन्चे, त्रिशूली, टिमुरे, स्याफ्रुबेँसीलगायत क्षेत्रमा निरन्तर हवाई उद्धार भइरहेको र हालसम्म ९९ वटा हवाई उडान गरिएको सरकारले जनाएको छ ।
राहत सामग्रीतर्फ हालसम्म ३२ ट्रक खाद्य तथा गैरखाद्य सामग्री प्रभावित क्षेत्रमा पठाइएको छ । हेलिकप्टरमार्फत थप ६ उडान गरी राहत सामग्री पठाइएको तथा प्रभावित क्षेत्रमा सञ्चार सेटसमेत पुर्याइएको छ ।
सुरुङमा फसेका नागरिक तथा कामदारको उद्धारलाई उच्च प्राथमिकता दिइएको छ । अपर त्रिशूली हाइड्रोपावर आयोजना, रसुवागढी जलविद्युत् केन्द्रलगायत जोखिमयुक्त सुरुङमा खोज तथा उद्धार जारी रहेको सरकारले जनाएको छ ।
बेपत्ता नागरिक तथा शवको खोजी कार्य रसुवाबाट नुवाकोट, धादिङ हुँदै गोरखा, तनहुँ, चितवन र नवलपरासीसम्मको त्रिशूली–नारायणी नदी करिडोरमा विस्तार गरिएको छ ।
यसैगरी, हालसम्म १२९ जना विदेशी पर्यटक तथा नागरिकको उद्धार र पहिचान गरिएको सरकारले जनाएको छ । विदेशी नागरिकको खोज, उद्धार तथा परिवार र दूतावाससँग समन्वयका लागि परराष्ट्र मन्त्रालयले आपतकालीन नियन्त्रण कक्ष सञ्चालन गरेको छ ।
सरकारले विदेशी सहयोग अस्वीकार गरिएको भन्ने प्रचार भ्रामक रहेको स्पष्ट पारेको छ । भारत, चीन तथा अन्तर्राष्ट्रिय साझेदारसँग उद्धार तथा राहतका लागि आवश्यक सहयोग र सामग्रीबारे निरन्तर समन्वय भइरहेको जनाएको छ ।
भोटेकोशी तथा तल्लो तटीय क्षेत्रमा पुनःबाढीको जोखिमलाई समेत निरन्तर निगरानीमा राखिएको छ । जोखिमयुक्त क्षेत्रमा पूर्वसूचना तथा सुरक्षित स्थानमा स्थानान्तरणको तयारी गरिएको र २ लाखभन्दा बढी एसएमएसमार्फत पूर्वसूचना दिइएको सरकारले जनाएको छ ।
सडक सम्पर्क पुनःस्थापनाका लागि वैकल्पिक सडकमार्ग सञ्चालनमा ल्याइएको छ । काठमाडौं–मुग्लिङ सडकखण्ड एकतर्फी सञ्चालनमा आएको छ भने रसुवालाई पनि वैकल्पिक सडकमार्फत पुनःसडक सञ्जालसँग जोडिएको सरकारले जनाएको छ ।
सरकारका अनुसार रसुवाको धुन्चेसम्मको वैकल्पिक सडक साना चारपाङ्ग्रे सवारीसाधनका लागि सुचारु भएको छ । क्षतिग्रस्त पुलमा बाइपास निर्माणको काम सुरु गरिएको छ भने नियमित सडक सम्पर्कका लागि भारत तथा चीनबाट ४८ मिटर लम्बाइका १० वटा बेलिब्रिज उपलब्ध गराउन पहल गरिएको छ ।
प्रभावित क्षेत्रमा खानेपानी, इन्धन, विद्युत्, दूरसञ्चार तथा स्वास्थ्य सेवा पुनःस्थापनाको काम पनि तीव्र पारिएको छ । प्रभावित १९८ दूरसञ्चार टावरमध्ये १४५ वटा सञ्चालनमा आएका छन् । नुवाकोटमा करिब ९० प्रतिशत क्षेत्रमा विद्युत् सेवा सुचारु भएको सरकारले जनाएको छ ।
स्वास्थ्य सेवा निरन्तर राख्न स्वास्थ्य आपतकालीन सञ्चालन केन्द्र सक्रिय गरिएको छ भने ६ वटा अस्पताललाई तयारी अवस्थामा राखिएको छ । विभिन्न अस्पतालबाट मेडिकल टोली तथा आवश्यक औषधि र स्वास्थ्य सामग्री प्रभावित क्षेत्रमा पठाइएको छ ।
बाढीबाट प्रभावित १५ स्थानीय तहलाई तत्काल राहत, उद्धार तथा व्यवस्थापनका लागि कुल ६ करोड ७५ लाख रुपैयाँ उपलब्ध गराइएको छ । प्रधानमन्त्री दैवी प्रकोप उद्धार कोषमा पछिल्लो करिब ३६ घण्टामा १ अर्ब ९० करोड रुपैयाँभन्दा बढी रकम संकलन भएको सरकारले जनाएको छ ।
प्रभावित व्यक्ति, परिवार तथा व्यवसायका लागि राहत तथा पुनःस्थापना प्याकेज तयार भइरहेको छ । प्रभावित व्यक्ति तथा व्यावसायिक संस्थालाई लक्षित ‘बिजनेस रिकभरी प्याकेज’ तयार गर्ने कामसमेत अघि बढाइएको सरकारले जनाएको छ ।
प्रधानमन्त्री साहले विपद्को यस कठिन घडीमा सरकारको सम्पूर्ण ध्यान प्रभावित नागरिकमै केन्द्रित रहेको बताएका छन् । मैदानको वास्तविक अवस्था बुझेर आवश्यक निर्णय गर्ने र सोहीअनुसार स्रोतसाधन परिचालन गर्ने गरी सरकार निरन्तर काम गरिरहेको उनको भनाइ छ ।
