सेढवा । रोहिणी नक्षत्र सुरु भएसँगै पर्साका ग्रामीण भेगका किसानहरूले वर्षे धानबालीको तयारी तीव्र बनाएका छन् । किसानहरूले भदई तथा अगहनी धानअन्तर्गत सोना सारो, सोना मन्सुली, मनी मन्सुली लगायत विभिन्न हाइब्रिड जातका धानको बीउ ब्याडमा राख्न थालेका हुन् ।
यस वर्ष समयमै वर्षा भएकाले धानको बीउ राख्न सहज भएको किसानहरू बताउँछन् । जिराभवानी गाउँपालिका–३ नौकाटोलाका किसान हरिशंकर रायका अनुसार गत वर्षको तुलनामा यसपटक पर्याप्त वर्षा भएकाले ब्याडमा सिँचाइको आवश्यकता कम परेको छ । उनले अहिले राखिएको बीउ करिब २० देखि २५ दिनपछि अर्थात् असारको दोस्रो सातादेखि रोपाइँका लागि तयार हुने जानकारी दिए ।
पर्साका अधिकांश किसान अझै पनि धानको उन्नत तथा हाइब्रिड बीउका लागि भारतीय बजारमै निर्भर रहेका छन् । किसानहरू नरकटियागञ्ज, भंगहा, इनरवा, मैनाटाँड, भेलाही, सिकटा र बेतिया लगायतका भारतीय बजारबाट बीउ खरिद गरिरहेका छन् । नेपाली बजारमा गुणस्तरीय बीउ उचित मूल्यमा सहज रूपमा उपलब्ध नहुँदा भारतीय बजार रोज्न बाध्य भएको किसानहरूको गुनासो छ ।
भारतीय बजारबाट बीउ खरिद गर्ने क्रममा किसानहरू मुद्रा सटहीमा समेत ठगिने गरेका छन्। एक सय भारतीय रुपैयाँ बराबर करिब १६० नेपाली रुपैयाँ भए पनि केही व्यापारीहरूले एक सय भारतीय रुपैयाँका लागि १६५ नेपाली रुपैयाँसम्म लिने गरेको किसानहरूको भनाइ छ ।
बीउबिजन गुणस्तर नियन्त्रण केन्द्रले वर्षे धानका १६८ जात सिफारिस गरे पनि पर्साका किसानहरू सोना मन्सुली, भदई मन्सुली, मनी मन्सुली तथा अन्य हाइब्रिड जातप्रति बढी आकर्षित देखिएका छन्। सरकारी सिफारिस नपाएका यी जातका धानको खेती जिल्लाको धानयोग्य जमिनको ९० प्रतिशतभन्दा बढी क्षेत्रमा भइरहेको स्थानीय कृषकहरू बताउँछन् ।
यसबाहेक सरकारले औपचारिक रूपमा सिफारिस नगरेका भारतीय कम्पनीका धानका बीउहरू नेपाली बजारमा खुलेआम बिक्री–वितरण भइरहेको पाइएको छ । केही स्थानीय तहहरूले समेत यस्ता बीउ किसानलाई ५० प्रतिशत अनुदानमा वितरण गरिरहेको स्रोतको दाबी छ। यसले बीउबिजनको गुणस्तर नियन्त्रण, सरकारी नियमन तथा कृषि नीतिको प्रभावकारितामाथि प्रश्न उठाएको सरोकारवालाहरूको भनाइ छ ।
