सेढवा । दिनप्रतिदिन पेट्रोलियम पदार्थको मूल्य वृद्धि हुँदै जाँदा पर्साका किसानहरू गम्भीर मारमा परेका छन्। विशेषगरी हर्दिनाथ–१ (चैते धान) जातको खेती गर्ने किसानहरू प्रत्यक्ष रूपमा प्रभावित बनेका छन्। कतिपय किसानहरूले रोपाइँका लागि ब्याडमा तयार भएको बीउ हुँदाहुँदै पनि रोपाइँ नगर्ने निर्णय गरेका छन्।
हाल नेपाली बजारमा डिजेलको मूल्य प्रतिलिटर २३४ रुपैयाँ ५० पैसा पुगेको छ। डिजेल महँगिँदा खेतीका लागि जोताइ खर्चसमेत उल्लेख्य रूपमा बढेको छ। फालीबाट जोताइ गर्दा अहिले प्रति घण्टा २ हजार रुपैयाँ लाग्ने गरेको छ भने रोटाभेटर प्रयोग गर्दा ३ हजार रुपैयाँसम्म खर्च हुने गरेको छ। जबकि डिजेल सस्तो हुँदा फालीबाट जोताइ १ हजार २०० रुपैयाँ र रोटाभेटरबाट १ हजार ५०० रुपैयाँमै हुने गरेको थियो।
चैते धान सुख्खा याममा लगाइने बाली भएकाले बारम्बार सिँचाइ आवश्यक पर्छ। रोपाइँपछि करिब पाँचदेखि सात दिनसम्म निरन्तर सिँचाइ गर्नुपर्ने हुन्छ। भूमिगत सिँचाइका लागि विद्युत् मोटर प्रयोग गर्ने किसानलाई खासै असर नपरे पनि डिजेलबाट चल्ने दमकल प्रयोग गर्ने किसानहरू भने बढी प्रभावित भएका छन्।
जिराभवानी गाउँपालिका–३ का किसान प्रेम चौधरीका अनुसार रोपाइँका लागि बीउ तयार भए पनि जोताइ र सिँचाइको अत्यधिक खर्चका कारण यस वर्ष रोपाइँ नगर्ने अवस्था आएको छ। “सुख्खा समय भएकाले सिँचाइमा धेरै समय र खर्च लाग्छ, दमकल चलाउँदा डिजेलको खर्च निकै महँगो पर्छ, त्यसैले रोपाइँ नै नगर्ने सोच बनाएको छु,” उनले बताए।
यद्यपि हर्दिनाथ–१ जातको उत्पादन राम्रो हुने भए पनि धानको मूल्य भने बजारमा सधैं घट्ने प्रवृत्ति रहेको किसानहरूको गुनासो छ। गत वर्ष यस जातको धानको मूल्य करिब १ हजार ७०० रुपैयाँ प्रतिक्विन्टल रहेको थियो।
बढ्दो लागत र घट्दो मूल्यका कारण किसानहरू खेतीबाट निरुत्साहित बन्दै गएकाले यसको दीर्घकालीन असर कृषि उत्पादनमा पर्ने चिन्ता व्यक्त गरिएको छ।
