पर्साका प्रहरी उपरिक्षक (एसपी) बेलबहादुर पाण्डेले अपराधको सन्दर्भमा कसैले भनेर वा नभेर तलमाथि हुने गतल भ्रममा नपर्ने आग्रह गरेका छन् । कुनै पनि घटनामा प्रहरीले पिडित कै पक्षमा काम गर्ने गरेको उनी बताउँछन । केही केही मान्छेहरुमा ठुलाबडालाई भनाएर वा लिएर गयौं भने पुलिसले अलि बढि सुनिदिन्छ कि भन्ने गलत भ्रम रहेकोले त्यसता भ्रममा नपर्न उनले सुझाव दिएका छन् । समाजमा हुने कुनै पनि अपराधका कार्य जो प्रहरी कार्यसंग सम्बन्धीत छ अथवा प्रहरी कार्य क्षेत्रभित्र पर्छ त्यसका सवालमा कुनै पनि वर्गका पिडित निसंकोच, बेझिझक जिल्ला प्रहरी कार्यालय र मातहतका कार्यालयमा आएर आफ्ना कुरा राख्ने आग्रह पनि गरेका छन् । उनले आफू जिल्ला प्रहरी कार्यालय पर्सामा आएको दुई महिना मै ३ करोड भन्दा माथि अबैध समान बरामद गरि चोरी तस्करीलाई नियन्त्रण अपराधिक क्रियाक्लापलाई नियन्त्रण गरेको दाबी गरेका छन् । उनै प्रहरी प्रहरी उपरिक्षक बेलबहादुर पाण्डेसंग पर्सा जिल्लाको अपराधिक गतिबिधी तथा चोरी तस्करी बारे कालिका टाईम्सको लागि बलिराम यादवले गरेको कुराकानीको संपादित अंश
१) यहाँ पर्सा जिल्लामा आएदेखी अपराधिक क्रियाक्लाप नियन्त्रण गर्न के के गर्नु भएको छ ?
पर्सा जिल्लामा आएको दुई महिना हुन लाग्यो । प्रहरीले निरन्तर रुपमा जे गर्नु पर्ने हो त्यही कामलाई अगाडी बढाएको हो । जिल्लामा भएको स्रोत साधन तथा जनशक्तिले नै काम गरिन्छ र त्यही अनुसार मैले पनि गर्दै गरेको हो । अपराध नियन्त्रण गर्ने र भएका अपराध बारे सफल अनुसन्धान गरी पिडितलाई न्याय र पिडकलाई दण्डको भागिदार बनाएर पूर्ण अपराध नियन्त्रण गरेर शान्ति सुरक्षाको वातावरण बनाउने काममा हामी निरन्तर लागेका छौ । यसमा सोची बिचारी योजनाबद्ध तरिकाले हामी लागेका छौं र त्यसको असर प्रभाव सकारात्मक किसिमको रहेको छ ।
२) पर्सा जिल्लामा कस्ता किसिमका बढि अपराधिक गतिविधी हुने गरेको छ ?
पर्सामा १०७ किलो मिटर खुल्ला सिमाना छ । त्यहाँबाट चोरी तस्करी हुने गर्छ । अर्काे जिल्लामा विभिन्न किसिमका अपराधिक क्रियाक्लापहरु छन् । पर्सा जिल्लामा हत्या, महिला तथा बालबालिका बिरुद्धको अपराध, जबरजस्ती करणी, बालबिबाह, लागु औषध र भारतबाट आउने औषधी जन्य लागु औषध र नेपालबाट जाने गाँजाजन्य लागु औषध, हुन्डी कारोबार र सुनचाँदी तस्करी लगायतका अपराध छन् भने मैले आएको दुई महिनाको अवधिमा कार्य संचालन गरेको अपरेशनबाट देखिएको छ । यसमा प्रहरीले सफल अनुसन्धान गरी अपराधिक क्रियाक्लाप नियन्त्रण गरेको र नियन्त्रण गर्न निरन्तर लागेको छ ।
३) अझै पनि लुकिछिपी हुने चोरी तस्करी र अपराधका घटना कसरी खोतालेर बाहिर निकाल्नु हुन्छ ? यसमा कस कसको साथ र सहयोगको अपेक्षा राख्नु हुन्छ ?
हामीले जनताबाट सहयोगको अपेक्षा खोज्ने हो । किन भने समाजमा नै सबै अपराध हुन्छ । अपराध बिहिन समाजको कल्पना गर्न सकिन्न । अपराधका घटना जसरी हुन्छ र जो जो जसरी संलग्न हुन्छ ती सबै विषय प्रहरीमा आउँदैन । समान्यता के भनिन्छ भने ४० प्रतिशत अपराधिक घटनाहरु प्रहरी नोटिसमा आउँछ र कारवाही प्रकृयामा जान्छ । तर ६० प्रतिशत कानुनी प्रकृयामा प्रहरी जानकारीमा आउँदैन भन्ने छ । त्यसकारण जे जे अपराधका घटनाहरु छन्, त्यसलाई प्रहरी जानकारीमा ल्याउने र फौजदारी मुद्दाको तहत कारवाही प्रकृयामा लाने नै हुन्छ । त्यसका लागि हामीले निरन्तर काम गरिरहेका छौं ।
४) लागु औषध सेवन र कारोबारमा संलग्न युवा जमातलाई मुक्ति दिलाउन के के गर्नु भएको छ ? र अन्यलाई यस्ता कुलतमा फस्न नदिन यहाँको योजना के छ ?
यो बढो ठुलो गम्भिर विषय हो । मैले मेरो भएको काम मात्रै गर्ने हो । लागु औषध नियन्त्रण ऐन २०३० को उलंघनको सन्दर्भमा लागु औषधको सेवन, लागु औषध ओसारपोसार, उत्पादन, भण्डारण लगायतको सन्दर्भमा हामी कानुन बमोजिमको कारवाहीमा लिएर जान्छौ । यो संगसंगै रोकको पनि विषय हो । हाम्रो काम र कारवाहीको प्रकृयाले मात्रै लागु औषध कारोबार वा सेवनमा गर्ने युवा जमातलाई रोक्न सकिदैन । यसमा सचेतनाको पनि आवश्यकता छ । हामीले समुदायिक प्रहरी सेवा केन्द्रहरु मार्फत र अन्य क्लब, स्थानीय समुदायहरु मार्फत पनि सचेतना मूलक कार्यक्रममा गएका छौ । यो दोहोर प्रकृयाबाट प्रहरीले कारबाही संचालन गरेर जो दोषी छ त्यसलाई पक्राउ गरेर कारबाही प्रकृयामा लान्छौ । विभिन्न संस्था, क्लबहरु मार्फत स्कुल, कलेज र समुदायमा गई प्रहरीले आगु औषध कारोबार र सेवनमा मान्छे नजाउन, संलग्न नहोउन भन्ने हिसाबले सचेतना गराउने काम निरन्तर गर्दै आएको छ । लागु औषध सम्बन्धी सरोकारवाला पक्षहरुसंग पनि हातोमाले गरि काम गरिरहेका छौ तर यसका बाबजुद पनि समस्या चाँहि दिनप्रति दिन बढ्दो छ । व्यक्तिगत रुपमा मलाई यो चिन्ताको विषय बनेको छ ।
५) कतिपय पिडितहरु प्रहरीसंग डराएर पनि न्यायको लागि जिल्ला प्रहरी कार्यालयमा नेता वा अन्य माध्यमबाट आउने गर्दछ ? यस बारे के भन्नु हुन्छ ?
पिडित त आफै आउने हो । पिडित कसैकाे माध्यमबाट आउने होईन । प्रहरीमा पिडित चौबिसै घण्टा आउन सक्छ । आओस् पनि हो र जो सही पिडित हो त्यो आफै आईदियो भने म बढि खुशी हुन्छु । हामीले पक्षधरता लिने भनेको पिडितको हो । यसमा कतिपय केही मान्छेको माध्यमबाट आउँछन् त्यो सही होईन । समाजमा हुने कुनै पनि अपराधका कार्य जो प्रहरी कार्यसंग सम्बन्धीत छ अथवा प्रहरी कार्य क्षेत्रभित्र पर्छ त्यसका सवालमा कुनै पनि वर्गका पिडित निसंकोच, बेझिझक जिल्ला प्रहरी कार्यालय र मातहतका कार्यालयमा आएर आफ्ना कुरा राख्न सक्नु हुन्छ । त्यो विषय अनुसार हामी कार्य गर्छाै र गरिरहेका पनि छौ । तर केही केही मान्छेहरुमा ठुलाबडालाई भनाएर वा लिएर गयौं भने पुलिसले अलि बढि सुनिदिन्छ कि भन्ने गलत भ्रम हुन्छ । त्यस्ता गलत भ्रममा नपर्दा हुन्छ । किन भने अपराधको सन्दर्भमा कसैले भनेर वा नभनेर तलमाथि गर्ने छुट हामीलाई छैन ।
६) पर्सा जिल्ला खुल्ला सिमाना हो, यहाँ बालुवादेखी पोके समेत तस्करी हुने गरेको आरोप छ, कतिको चुनौती छ, पर्सा जिल्ला ? खुल्ला सिमानाका कारण जोखिम रहि नै रहन्छ । हाम्रो कोशिस चोरी तस्करीलाई न्युनिकरण र नियन्त्रण गर्ने हो । खुल्ला सिमाना भएपनि ल्याउन सक्ने ठाउँहरुमा प्रहरीले कडा निगरानी गरिरहेको छ र यसमा हामी सफल भएका छौ ।
७) तर पर्सा प्रहरी तस्करदेखी सिमा आवतजावतको सुरक्षामा समेत सक्षम हुन नसकेको जनगुनासो बढ्दो छ ? यसलाई यहाँले कुन रुपमा लिनुहुन्छ ?
जनगुनासो त छदै छैन । म आईसकेपछि ३ करोडभन्दा बढिको समान समातेका छौ । घरायसी प्रयोजनको लागि २/३ केजी चिनी लिएर आउने अवस्था मुख्य नाकाबाट पनि छ । त्यो अवस्था बाहेक गलत ढङ्गले हुने तस्करी कार्यको बिरुद्धमा छौ । तस्करी हुन नदिन सबै ठाउँमा कडाई गरिएको छ ।
८) खासगरि माथिल्लो तहका प्रहरीभन्दा पनि तल्लो तहका प्रहरीका कारण प्रहरी कार्यालय बदनाम हुने गरेको देखिन्छ ? पर्सा प्रहरी कार्यालयलाई बदनाम गराउने प्रहरीलाई यहाँको पालामा कस्तो कारबाहीको अपेक्षा गर्न सकिन्छ ?
गुनासो र आरोप रहने कुरा एउटा पाटो भयो । जब कुनै पनि तहको कर्मचारी गलत कार्यमा संगलग्न भएको सबुत प्रमाण पुग्छ भने हामीले त्यही कसुरमा विभागीय कारबाही गर्छाै । यसमा हामीले निरन्तर मातहतका युनिट र कर्मचारीहरुलाई निर्देशन दिईरहेका छौ । काममा सुधार पनि आएको छ । त्यस्ताे कारबाही गर्ने अवस्था देखेका छैनौं ।
९) मुलुकको राजश्व छली गरी अर्थतन्त्रलाई धवस्त पार्ने माफियाहरुलाई तह लगाउन यहाँले कस्तो रणनिती बनाएर अगाडी बढ्दै हुनुहुन्छ ?
त्यो त त्यही हो–सिमामा हुने चोरी तस्करी । जसरी भएपनि हामी नियन्त्रण गर्छाै । त्यसमा हामी मात्रै होईन, सिमा सुरक्षामा खट्ने सशस्त्र प्रहरी पनि छ । हामी जहाँ जहाँ र जुन नाकामा छौ । हाम्रो मुख्य कर्तव्य गलत हिसाबले हुने गतिबिधी रोक्ने हो । चोरी तस्करीले राजश्व छलीमा योगदान गर्ने हो र त्यो रोक्ने हाम्रो ड्युटी पनि हो । हामी लागेका छौ । जिल्ला सुरक्षा समन्वय समिति र सशस्त्र प्रहरी बलसंग जिल्लामा पनि छलफल र समन्वय हुन्छ र युनिटवाईज पनि हुन्छ । हामी जहाँ छौ, त्यहाँ सशस्त्र प्रहरी पनि छ । कार्यगत र सौद्धान्तिक हिसाबमा जिल्लामा समन्वय र सहकार्य छ र हाम्रो काम प्रभावकारी ढङ्गले अगाडी बढेको छ ।
१०) अन्त्यमा के भन्न चाहनु हुन्छ ?
सिमामा हुने अपराध वा जिल्ला भित्र हुने कुनै पनि गलत कामकारबाही अथवा अपराधिक क्रियाककलाप तत्काल छिटोभन्दा छिटो प्रहरीलाई जानकारी दिई दिनुपर्छ र प्रहरी कार्यमा सूचना वा अन्य काम कारबाहीले सहयोग गरिदिनु भयो भने अपराध नियन्त्रण गर्ने काममा त्यसले योगदान गर्छ र त्यो योगदान भनेको अन्नतः त्यही समाजमा रहेको व्यक्तिलाई नै लाभ हुने हो । जब समाज सही दुरुषत हुन्छ, गलत मान्छे रहदैन तब त्यो बस्न लायक समाज हुन्छ । सभ्य र बस्ने लायक समाज बनाउने नै हाम्रो भूमिका हुन्छ । त्यसको लागि हामीले जनताको नै सहयोग र सदभावकाे अपेक्षा राखेका छौ ।
